Published on: 03 Aralık 2019 Banu Cantekin 0 Yorum
Okuma Sayısı : 962

Sosyal girişimcilik, toplumsal sorunlara çözüm arayan veya sorunları tamamen ortadan kaldıran kişi veya kuruluşlardan oluşan ve kapitalizmi minimal düzeyde tutan girişimcilik türüdür. Sosyal girişimcilikte kapitalist sistemin iyi yönleri toplum için kullanılır. İş hayatında var olan verimlilik, kar gibi kavramlar sosyal girişimcilikte toplumsal faydaya, iyi niyete ve özveriye dönüşmektedir.

Girişimcilikte risk almak kadar yenilikçilik ve değer yaratma stratejisi de ön plandadır. Fakat sosyal girişimcilik, kar ve toplumsal faydanın bir arada bulunduğu, ancak idealist toplumların yönetme yeteneklerini bünyesinde barındırdığı bir sistemdir. Sosyal girişimcilik kavramı çok eskilerden bu yana vardır. Sosyal girişimcilik, bir ticari girişimcilik değildir. Ticari girişimcilikte kar elde etme politikasıyla birlikte fikirlerin özgünlüğüyle toplumsal fayda sağlanır.

Sosyal girişimcilikte ise fikirlerin özgün olup olmaması çok da üzerinde durulan bir şey değildir. Yani herhangi bir sosyal girişim daha önce gerçekleşmiş olabilir ya da daha önce hiç yapılmamış bir sosyal girişim fikri de gerçekleşebilir. Sosyal girişimcilik için her ne olursa olsun Dünya’nın herhangi bir yerinde ortaya çıkan sorunların çözüme ulaşmalı ve dünya iyi bir yer haline gelmelidir. Sosyal girişimciliğin üzerinde durduğu konular şunlardır:

  • Sağlıklı Barınma
  • Alkol, Uyuşturucu ve Madde Bağımlılığı
  • Çevre Kirliliği
  • Kadına Şiddet ve Kadın Hakları
  • İşsizlik
  • İnsanlar için Eşitlik ve Her Türlü Hakka Erişim

Bir sosyal girişim projesi kar edildiği için başarılı olmaz, topluma olan faydası ile o proje başarılı olur.

Sosyal Girişimcilik Amacı ve Türleri  

Sosyal girişimciliğin tanımından sonra gelelim isosyal girişimciliğin amaçladığı şeylere... Sosyal girişimler hayata anlam katan değerlerdir. Sosyal girişimcilikte topluma, çevreye ve insanlığa faydalı bir takım şeyler bırakma arzusu vardır. Örneğin, Türkiye’nin her yerine 11 milyon fidan dikmeyi amaç edinen Geleceğe Nefes projesi bir sosyal girişimciliktir. Orman yangınlarında telef olan ağaçların yerine dikilen fidanlar büyüyerek doğal güzellikler korunacak, biz ve bizden sonraki nesiller için hayat kaynağı olacaktır. Sosyal girişimler toplumda birlik ve beraberliği sağlar. Herhangi bir konuda hangi ülke ve milletten olursa olsun iki toplum bilgi ve kaynak paylaşımı yaparak toplumsal sorunlara birlikte çare arar. Sosyal girişimcilik birden fazla türü kapsamaktadır:

Kâr Amacı Gütmeyen Sosyal Girişimcilik: Yapılan herhangi bir projenin ya da girişimin devlet veya piyasa tarafından desteğinin olmaması durumunda kamu ve özel şirketler tarafından desteklenmesidir. Bu girişimde insanlar bağışta bulunabilirler ya da hibe edilen bir miktar para sayesinde girişim faaliyeti gerçekleşebilir. Örneğin, öğrencisiniz ve aklınızda bir proje var. Okuduğunuz üniversiteye veya TÜBİTAK gibi bir kuruma gidip projenizi anlatıyorsunuz. Bu proje üniversiteniz veya kurum tarafından onay alırsa sizin için bir miktar para hibe ediliyor ve projenizi gerçekleştirmeye başlıyorsunuz. Üstelik proje süreniz boyunca üniversiteniz veya kurum bünyesinde bulunan Teknopark gibi yerlerde AR-GE, laboratuvar gibi yerlerde çalışmalarınızı sürdürebiliyorsunuz.

Kâr Amacı Güden Sosyal Girişimcilik: Buradaki amaç, var olan bir problemi tamamen ortadan kaldırmaktır. Sosyal girişimci, topluma yararlı olacağını düşündüğü ürün veya hizmetleri aracılığıyla buradan gelir elde eder. Ayrıca her ne kadar kar amacı güdüyor olsa da girişimci sadece girişimiyle ulaşabileceği herkese ulaşmaya çalışmaktadır. Yani aslında bu kuruluşlar, yaptıkları yatırımlara karşılık olarak yatırımcıların kuruluşa finansal ve toplumsal bir getirisinin olmasını beklerler. Kar amacı güden kuruluşlar üretim yapar ve insanlara hizmet ederler. Bu kuruluşlar otel, otomobil fabrikaları, iplik fabrikaları, toptancılar, perakendeciler olabilir.

Sosyal Girişimci Kimdir? Özellikleri Nelerdir?

Sosyal girişimci, projeleriyle toplumsal kalkınmada öncü olan ve toplum çıkarlarını gözeten kişi veya kurumdur. Genelleştirilmiş olan bu tanımın yanında sosyal girişimcilik hakkında pek çok tanımlamalar yapılmıştır. Toplumsal kalkınmada ve istihdam yaratmada önemli bir etken olması, birçok konu üzerine yaptıkları çalışmalarla sorunlara çözüm bulması gibi… Sosyal girişimci her ne kadar gerçekleştirdiği faaliyetlerden bir kâr elde etse de bu kârı her zaman topluma fayda sağlamak için kullanır. Yani bu işten maddi olarak bir çıkarı yoktur. Sosyal girişimciler sivil toplum kuruluşlarında, kooperatiflerde, topluma yarar sağlamayı amaç edinen işletme ve şirketlerde görev edinir ve çalışmalarını yürütür.

Sosyal girişimciler, sorunların veya sorunların tamamen ortadan kaldırılması için uygulanacak olan çözüm yöntemlerinin birkaç adım ilerisini görebilirler. Her zaman toplumun sesini dinleyerek toplumdaki sorunlara dikkat çeker ve bu sorunlarla ilgili sistemli ve sürekli yeni fikirler üretirler. Bu nedenle sosyal girişimci eğer başarıyı yakalayamazsa toplum zarar görür ve toplumun girişimciye olan güveni sarsılır. Sosyal girişimciler sorunlar üzerine çalışmalarını yaparken öncelikle sorunun kaynağına inerek soruna sebep olan etkenleri bulur. Bu etkenleri yok edebilmek için bir proje üretir veya yöntem geliştirerek bir kaynak oluşturur.

Bir sosyal girişimci olabilmek için sağlanması gereken bazı kriterler vardır. Bu kriterler şunlardır:  

  • Toplumdaki sorunları iyi bir şekilde gözlemleyebilme,
  • Sorunları göğüsleyerek azimle üstesinden gelebilme,
  • Sorunlara karşı gerektiği yerde risk alabilme,
  • Başarısızlık kavramını düşüncelerinde barındırmama,
  • Sorunu ve soruna karşı çözüm yöntemlerini en ince ayrıntısına kadar araştırma,
  • Hem toplumsal sorunlara çözüm arayıp hem de kendini geliştirme,
  • Bireysel çalışma yerine toplumsal çalışmaya önem verme,
  • Her türlü kaynaktan faydalanma ve tavsiyelere göre hareket etme,
  • Şartları ne olursa olsun canla başla çalışabilme

Türkiye’de ve Dünyada Sosyal Girişim Örnekleri

Sosyal girişimcilik nedir daha iyi anlayabilmek için örneklerle açıklayalım. Sosyal girişimcilik kavramının geçmişi ülkemizde 1860’lı yıllara dayanıyor. 1862 yılında Prenses Zeynep Kamil tarafından kadın ve çocuk hastalıklarına karşı mücadele amacıyla kurulan Zeynep Kamil Hastanesi ve 1872 yılında Yusuf Ziya Bey’in öncülüğünde kurulan Darüşşafaka, ülkemiz adına en güzel örneklerdendir. Bunun yanı sıra sosyal girişimcilik için dünyada da çok güzel örnekler bulunuyor.

Sosyal girişimcilik konusunda dünyanın öncü girişimcilerine örnek olarak Muhammed Yunus, Kailash Satyarthi ve Jimmy Wales verilebilir. Muhammed Yunus, yoksullara karşı sunmuş olduğu küçük ölçekli krediler sayesinde zor durumda olanlara yardım ederken Kailash Satyarthi, hiçbir iş yerinde çocuk işçinin çalıştırılmaması adına işyerlerine çocuk işçi olmayan işyeri sertifikası dağıtarak bu uygulamayı tüm dünyaya yaymak için çalışmalar yapıyor.

Bu önemli girişimcilerin yanında sosyal girişim faaliyetleri de vardır. Bunlar;

  • The Shoe That Grows: Kenton Lee tarafından Kenya’da ayakkabısız ve ayakkabıları küçük gelen çocuklar için ortaya çıkarılan bir girişim. Kenton Lee, 5-15 yaş aralığındaki çocuklara farklı büyüklüklerde ayakkabı tasarlıyor. Dünyaca benimsenen ve bağış yapılan bu proje büyüyor ve 80 ülkeye 70 bin ayakkabı gönderiliyor.
  • 1 Genç 1 Gelecek: Ülkemizde gerçekleştirilen girişimlerden bir tanesi. Ülkemizdeki eğitim sisteminin yetersiz olması sebebiyle öğrencilerin problemlerini çözmesinde ve diğer pek çok alandaki yetersizliklerinde yaşadığı zorluklara çözüm bulmak için oluşturulan bir proje.
  • Çöp(m)adam: Kadınlar üzerine geliştirilmiş bir projedir. Kadınlar bu projede yaratıcılıklarını konuşturarak atık malzemelerden ürünler üretir ve ürünleri satarlar.
  • Givin: Kısaca “Modern Kahramanlar Topluluğu” denilebilir. Givin, kullanılabilir durumda olup kullanılmayan eşyaların sivil toplum kuruluşlarının projelerine katkıda bulunması amacıyla satılığa çıkarıldığı uygulamadır.
  • Evreka: Çöp konteynerleri için sensörler üretmektedir. Bu sensörler sayesinde Evreka, karbon emisyonunu ve maliyeti yarı yarıya düşürmüştür. Sensörler, çöplerin konteynerlere ne zaman dolduğunu, sıcaklığı ve konumu alarak algoritmalara döküyor ve konumu çöp toplayıcılarına iletiyor.

Sosyal girişimcilik nedir ne değildir kavramını iyi anlamak herkes için bir noktada önem teşkil eder. İyi bir sosyal girişimci olabilmek için işin temelinden başlayıp girişimcilik nedir bunu öğrenebilirsiniz. Ayrıca özellikle sosyal girişimcilikte bir değer oluşturmayı da hedeflediğinizi düşünürsek ister bireysel ister kurumsal olsun her anlamda girişimcilikle ilgili bilgi sahibi olmanız önemlidir. Bunun için Enstitü’nün Girişimcilik ve Değer Yaratma Kursuna katılabilir siz de örnek olabilecek projelere imza atmanın yollarını öğrenebilirsiniz.

Sosyal girişimci olan her kurum kar amacı güder mi? 

Kar amacı gütmeyen ve kar amacı güden kurumlar vardır. Fakat kar amacı gütmeyen kurumlar da yatırımcılar tarafından gelecek olan maddi desteklerle kar elde etmeyi amaçlarlar. 

Sosyal girişimcilik neyi amaç edinir? 

Sosyal girişimcilik topluma, çevreye ve insanlığa faydalı olmayı amaçladığı gibi toplumsal birlik ve beraberliği de sağlar. 

Sosyal girişimcilik ile ticari girişimcilik arasındaki fark nedir? 

Ticari girişimcilikte kar elde etme politikasıyla birlikte fikirlerin özgünlüğüyle toplumsal fayda sağlanırken sosyal girişimcilikte ise fikirlerin özgün olup olmaması çok da üzerinde durulan bir şey değildir. 

  • sosyal girişimcilik ,
  • ticari girişimcilik ,
  • kar amacı gütmeyen kurum ,
  • kar amacı güden kurum ,
  • sosyal girişimci ,
  • girişimcilik kursu
Yazar
    İçerik Editörü
Özgeçmiş

İstanbul İşletme Enstitüsünde içerik editörü olarak görev almaktadır. Kişisel gelişim ve eğitimlerle ilgili içerik hazırlıyor.

Devamı