AnasayfaBlogEtkili Öğretim Modeli
Eğitim

Etkili Öğretim Modeli

20 Eylül 2021
Etkili Öğretim Modeli

QAIT yani etkili öğretim modeli, eğitim psikoloji konusunda çalışan Psikolog Robert Slavin tarafından geliştirilmiştir. Slavin'in etkili öğretim modeli, aşamalı bir eğitim modelini belirtiyor. Model, öğretmen ve öğrencileri kapsayan bir eğitim sürecine odaklanarak nitelikli bir eğitiminin nasıl olacağına bakıyor.  Peki Slavin'in eğitim psikolojisi ve öğretim çerçevesinde ele aldığı etkili öğretim modeli tam olarak neyi ifade ediyor ve bugünkü eğitim sisteminde bu modelin bir karşılığından bahsetmek mümkün mü? Gelin modelden hareketle bu sorunun yanıtına bakalım. 

Eğitimde Etkili Öğretim Modeli Nedir?

Etkili öğretim modeli, dört aşamalı bir sistemden oluşuyor. Eğitimi sıkıcı ve anlamsız hâle getiren süreçlerden arındırarak asıl anlamlı eğitiminin nasıl gerçekleşebileceğine odaklanıyor. Eğitim psikolojisi konusunda uzman görüşlere sahip Slavin etkili öğretim için aşağıdaki dört aşamayı dikkatle ele alıyor: 

  • Öğretim Niteliği- Kalitesi

Slavin'in belirtiği ilk aşama öğretimin niteliğinin veya kalitesinin nasıl ortaya çıkacağı ile ilgilidir. Gerçek anlamda öğrencilerin eğitim sürecinde nasıl aktif ve anlamlı öğrenme gerçekleştirebileceklerini ortaya koyar. Modelin ilk aşamasına göre müfredatın ve ders içeriklerinin sunumu, öğrencilerin kolayca anlayabilecekleri bir temele dayanmalıdır. Anlamsız gelen bilgiler, çoğu zaman unutulduğu ya da tekrarlanmadıkça önemsenmediği için içeriklerin; eski bilgi ile yeni bilgi arasında bağlantı kuracağı bir sistem yaratılmalıdır. Yani bağlantılı bir öğrenme, öğrencinin kolayca belleğine aktarabileceği bir süreci başlatır. Bu aşamada öğrencinin önceden öğrendiği anlamlı bilgileri kullanarak kaliteli bir yeni bilgi sunma hedeflenir. 

Öğretimin nitelikli ve kaliteli sunumu, öğrencinin de aktif öğrenme sürecine katılmasını sağlar. İlgimizi, dikkatimizi çeken konuların ve daha önce öğrendiğimiz bilgilerle bağlantıların kurulması, yeni bilginin daha kolay ve anlamlı bir şekilde öğrenilmesine katkı sunar. Peki öğrenim sürecinin anlamlı olması adına öğretmen neler yapabilir?

Öğretim niteliğinin bir üst aşamaya çıkarmak ya da kaliteli hâle getirmek için eski bilgileri kullanmak dışında aşağıdaki yöntemler uygulanabilir:

  • Materyal Kullanmak- Görsel-İşitsel Algılamayı Kullanmak

  • Somut Örnekler Vermek

  • Aşamalı Öğrenmeyi Uygulamak- Basitten Bir Üst Seviyeye Kontrollü Çıkış 

  • Öğrencinin Sorularına Geri Dönüşler Sunmak

  • Yaş Grubuna Uygun Alıştırmalar, Sunumlar ve İpuçları Hazırlama

Bununla birlikte görsel-işitsel materyal kullanımı öğrencilerin zihinsel kodlama yetkinliğini de geliştirir ve bu kodlama sonucunda yeni bilgiler hafızada bir anlam kazanır. 

  • Uygun Öğretim Seviyeleri- Öğretimi Uygun Hâle Getirmek 

Slavin'in geliştirdiği etkili öğretim modelinin uygun öğretim seviyeleri aşaması, Carroll'un Okulda Öğrenme Modelinin genel çerçevesine benzer. Bu aşamaya göre her öğrenci aynı seviyede değildir. Öğrenciler farklı potansiyellere sahiptir ve eğitim seviyeleri de aynı olmayacaktır. Böylesi bir durumda da farklı öğrenci seviyeleri için farklı yöntemler uygulanarak öğrenme gerçekleştirilmeye çalışılır. Öğrencinin ön bilgi seviyesi ölçülür, tespit edilir ve olması gereken seviyeye çıkması için hazırlıklar yapılır. Böylece birbiriyle eşit düzeye gelen öğrencilerle anlamlı ve etkili öğrenme sürecine girilir. 

  • Teşvik

Öğretmenin en önemli görevlerinden biri olan yönlendirme ve teşvik, Slavin'in modelinde de karşımıza çıkıyor. Sadece ders saatini doldurmakla görevli olmayan öğretmen, teşvik edici yöntemleri de uygular. Etkili bir öğretim için öğretmenin; öğrenciye motivasyon sunacak bir teşvik edicilikten yanadır. Öğretmen teşvik etmek adına merak ve ilgi uyandıracak örneklerden, giriş cümlelerinden ve öğrencilerin yaş grubuna uygun özelliklerinden konu açar. Ayrıca güdülemeyi tam anlamıyla gerçekleştirmek için ödüllendirici cümleler, davranışlar ve etkinlikler de yapılabilir. Teşvik aşaması, görüldüğünden de önemlidir; çünkü başarı ve potansiyeli kullanma, uygun ortam ve çevre desteği ile mümkünmüş hissiyatını yaşatır. 

  • Zaman

Slavin dört aşamalı modelindeki son aşama, zamanı verimli kullanmak ile ilgilidir. Slavin'in zaman aşamasına göre öğrenciye öğrenme sürecinde belirli bir zaman verilmelidir ve zamanın oldukça verimli kullanılması gereklidir. Burada zamanı verimli kullanmak, niceliksel olarak değil, niteliksel kullanmakla ilgilidir. Yani uzun bir süreye ayılan bir öğretim- öğrenimden ziyade zaman yönetimini içeren verimli ve nitelikli bir süre yaratılmalıdır. Burada öğretmenlere yardımcı olacak kavram, zaman yönetimi kavramıdır. Zaman yönetimiyle ilgili konunun ne kadar sürede yapılacağı hesaplanır ve uzun bir süre yaratılmadan yeterli sürede öğretim-öğrenim gerçekleşir. 

Etkili Öğretim Modeli Özellikleri

Yukarıda aşamalarıyla anlattığımız modelin belli başlı özellikleri bulunuyor. Etkili öğretim modeli özellikleri, öğretmen ve eğitim müfredatını ilgilendiren unsurları barındırıyor. Öğrencinin derse katılımı ve etkili öğrenme süreci için öğretmenler başta olmak üzere idarecilerin ve eğitimcilerin aşağıdaki özelliklere dikkat etmesi gerekir. Genel olarak modelin etkili bir öğrenme süreci için sıraladığı aşamaların anahtar kelimeleri şunlardır:

  • Anlamlılık

  • Öğretmen İlgisi

  • Motivasyon

  • Farklı Öğretim Teknikleri ve Yöntemleri

  • Güdüleme

  • Yaratıcılık

  • Görsel-İşitsel Materyal Kullanımı

  • Zaman Yönetimi

  • Tespit- Analiz

  • Aşamalı Öğrenmeye Geçme

Etkili öğretim modeli ilkeleri ve özellikleri, öğrencinin ve öğretmenin lehine pek çok sonuç doğurabilecek kadar önemlidir. Özellikle öğrencinin kendi potansiyelini ortaya çıkarabilmesi için öğretmenin destekleyici olması, olumlu bir kazanımdır. 

Eğitimde Etkili Öğretim Nasıl Gerçekleşir?

Genel olarak dört aşamalı etkin bir eğitim sürecini öneren etkili öğretim modeli, özellikle öğretmenlere ve yöneticilere büyük sorumluluk yükler. Modelin uygulanması için dikkat çekici bir müfredat düzenlenesi gerekir. Yine anlamlı bir öğrenmeyi başlatacak yetkin ve mesleğini seven öğretmenlere de ihtiyaç vardır. Öğretmenin dikkat edebileceği etkili öğretim modeli ilkeleri, öğretmenliğin de bir nevi idealleştirilmiş hâlidir. Teşvik edici, zamanı verimli kullanmasını bilen, müfredatı anlamlı bir şekilde sunabilen öğretmen; etkili öğretimi de uygulamış olacaktır.

Etkili öğretim modelinin ilkelerinin uygulanması için öğretmenin mesleğinin sevmesi ve kendisinin de teşvik edilmesi gerekir. Eğitim sisteminin yük taşıyıcılarından biri olan öğretmen, ancak teşvik edilecek bir motivasyona sahip olursa verimli olabilir. Yani idareciden, öğretmene oradan da öğrenciye uzanan bir süreçten bahsediyoruz. Desteklenen bir öğretmenin yapacağı şey ise öğrencileri kategorileştirmeden tespit yetkinliğini geliştirmesidir. Etkili öğretimin ikinci unsuru olan öğrenci seviyesinin tespit etme ve uygun öğretim düzeyine eriştirme, tespit-analiz ile başlar.

Öğretmen, tespit aşamasından sonra düzeylere uygun bilgileri öğrencilere aktarır ve aynı düzeye gelen öğrencilerle birlikte verimli bir öğrenme düzeyine çıkılır. Kısacası oldukça uygulanabilir bir model olan Slavin'in etkili öğretimi, öğretmene büyük görevler sunan ama eğitim sistemindeki yetkililere de müfredat içeriği konusunda sorumluluk yükleyen bir modeldir. 

eğiticinin eğitimislavin eğitim sistemi eğitici etkili öğretimetkili öğretim modeli
Emine Büşra Kanat
Emine Büşra Kanat
Blog Yazarı

Ankara Üniversitesi Halkla ilişkiler ve tanıtım bölümünden mezun oldu. Lisans öğreniminde sosyal farkındalık kampanyalarında görev aldı. İstanbul İşletme Enstitüsü’nde fotoğrafçılık, iletişim, kişisel gelişim ve diğer farklı konularında yazmaya başladı.

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.
Eğitim Teknolojisi ve Enstitü Örneği
Online Eğitim

Eğitim Teknolojisi ve Enstitü Örneği

27 Ağustos 2018
Tam Öğrenme Modeli
Eğitim

Tam Öğrenme Modeli Nedir?

12 Nisan 2021
Temel Öğretim Modeli
Eğitim

Temel Öğretim Modeli

10 Temmuz 2021
Anlamlı Öğrenme Modeli
Online Eğitim Deneyimi

Anlamlı Öğrenme Modeli

23 Eylül 2021
Eğiticinin Eğitimi
4.8
(73)

Eğiticinin Eğitimi

7 Konu4 Saat
Yaşam Koçluğu Eğitimi
5
(15)

Yaşam Koçluğu Eğitimi

19 Konu16 Saat
Buket GüngenBuket Güngen
360150
Nitel Araştırma Eğitimi
5
(12)

Nitel Araştırma Eğitimi

14 Konu9 Saat
Ders EğitmeniDers Eğitmeni
15059
İş dünyasında fark yaratacak donanımlar edinin. Teknolojinin öğrenmeye ilişkin sunduğu tüm işlevleri keşfetmek için öğrenmeyi öğrenme eğitimine katılın.
4.9
(34)

Öğrenmeyi Öğrenme Eğitimi

11 Konu4 Saat
Ders EğitmeniDers Eğitmeni
14039