AnasayfaBlogİş Tatmini, Motivasyon, Liderlik ve Koçluk
Motivasyon

İş Tatmini, Motivasyon, Liderlik ve Koçluk

13 Aralık 2018
İş Tatmini, Motivasyon, Liderlik ve Koçluk

İş tatmini ve motivasyon konuları son zamanlarda fazlasıyla önemsenmiş, üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmış, giderek artan rekabet piyasasında ihtiyaç haline gelmiştir. Yapılan çalışmalar da ilk önce iş tatmini ve motivasyonun ne anlama geldiği, ardından bunlara ilişkin teoriler ele alınmıştır. Ortaya çıkan teoriler zaman zaman eleştirilmiş, yerine yeni teoriler konulmuş ya da geliştirilmiştir. Bu kavramların insan kaynakları yönetimi gibi konulara olan etkileşimleri de incelenmiştir. Böylelikle etkileşimde olduğu alanların incelenmesi konuya daha perspektif olarak bakmamızı sağlamaktadır.

İş Tatmini Nedir?

İş tatminini yapılan işten elde edilen maddi ve manevi doyum olarak tanımlayabiliriz. Maddi ve manevi doyum nedir?

  1. Maddi Doyum: Parasal kazanç

  2. Manevi Doyum: Bir ürün tasarlamanın verdiği mutluluk, iş arkadaşları ile mutlu ve uyum içinde çalışmak.

Çalışanın yaptığı iş sonunda ürettiği eseri somut olarak görmesi iş tatmininin yüksek olmasını sağlamaktadır. Aşırı bölümlere ayrılmış işler, uzmanlaşmanın doğurduğu seri üretimler iş ortamında çalışanın emeğinin karşılığını somut olarak görmesini engellemektedir. Bu noktada etkili liderlik ve motivasyon gibi olgular gün yüzüne çıkar.

İş Tatminini Artırmak Nasıl Olur?

  1. Monotonluğun önlenmesi,iş çeşitliliğinin sağlanması

  2. Motivasyon

  3. Geri Bildirim

  4. Kararlara Katılım

Liderlik

Belirlenmiş bir amaç uğruna insanları motive etme ve yönlendirme sürecidir.

Koçluk: Koçluk insanın becerilerini geliştirmesine odaklanan sistemdir. Düşük performans, işe ve iş arkadaşlarına karşı uyum sorunu, etik dışı davranışlar, iletişim sorunları gibi durumlarda koçluk gündeme çıkar.

Motivasyon: Çalışanları harekete geçirmek için belirlenmiş etkileme ve isteklendirme süresidir.

Motivasyon Süresi

Kişilerin amaçları, tatmin sağlanmamış ihtiyaçlardan doğmaktadır. İhtiyaçlar ise psikolojik ve fizyolojik dengenin bozulmasından kaynaklı eksikliklerdir. Harekete geçirilmiş ihtiyaçlara güdü denir. İhtiyacın uyarılması yani güdünün oluşmasından kişi onu gidermek adına davranışa yönelir ve davranış sonunda ihtiyaç tatmini amaca ulaşıldığını göstermektedir. Her insanın davranışlarında bilinç altı ya da bilinç üstü nedenler vardır.

Liderin temel sorumluluklarından biri de bilinç altı ve bilinç üstü nedenlerdir. Yani insanın doğasında farkındalık geliştirerek kişilere etkili bir çalışma ortamı sağlayabilmektir.

Yöneticiler çalışanlarını güdülemek için Douglas McGregor Teorisinden (X-Y)  birini mutlaka kullanırlar.

X Teorisi

X teorisi şeytani yaklaşım olarak da bilinmektedir. Bu teoriyi genellikle Klasik Ekole yakın olan yöneticiler tercih etmektedirler.

  • İnsan; Çalışmayı sevmez, kaçar

  • Çalıştırmak için korkut, tehdit et

  • Gücen ve ekonomik kazanç peşindedir

  • Yaratıcı değildir, değişimlere direnir

  • Örgüt amaçlarını önemsemez

Y Teorisi

Y teorisi melek yaklaşımı olarak da kabul edilmektedir. Neoklasiklerin (İnsan İlişkileri Okulu) varsayımları bu yöndedir.

  • İnsan; çalışmayı sever

  • Amaçlarına göre şekil alabilir

  • Sürekli öğrenmek ve gelişmek ister

  • Yenilikler yapabilir

Neoklasikler (İnsan İlişkileri Okulu)

  • İnsan; Duyguları olan bir varlıktır

  • Güdülemek için davranış nedenlerine bakılmalı

  • Tek düze sıkıcı işler yerine işinden tatmin olacağı iş çeşitliliği yaratmak

Motivasyon Teorileri

Motivasyon alanındaki teorilerden bazıları kişiyi davranışa yönlendiren içsel faktörlere ağırlık verir. Diğer teoriler ise kişinin çevresel olayları anlamaya, dışsal faktörlere yönlendirir. İnsan davranışları hiçbir teorinin çerçevesinde sınırlı kalacak derecede basit değildir.

1 - Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi

Maslow, insan ihtiyaçlarını önem sırasına göre bir hiyerarşiye koymayı ve bunları giderecek örgütsel araçları belirlemeye çalışmaktadır.

  • Kişinin yeteneklerini kullanabilmesi

  • Başarı ve statü sahibi olma

  • Ait olma, kimlik duygusu kazanma

  • Korku duymama, korunma

  • Hayati ihtiyaçlar; yemek, su, hava

Çalışan bu beş amaçtan herhangi bir basamakta yer alabilir. Başarılı ya da çok yaşlı çalışan daha üst düzeyde ihtiyaçlar hissedebilir fakat tatmin edilmiş ihtiyaçlar hiçbir zaman motive etmez. Çalışanları sahip olduklarından daha çok sahip olmayı arzu kıldıkları davranışa yöneltir. Maslow'un teorsi en bilindik motivasyon teorsidir. Basit, anlaşılır ve mantıklıdır.

2 - Vroom'un Beklenti Teorisi

Vroom'un teorisi kişilerin davranış seçimlerini neye göre yaptığına bakarak yöneticilere yardımcı olmayı amaçlar ve teoriye göre hedefe olan gayret üç temel unsura bağlıdır.

  • Çaba-İş başarımı ilişkisi: Kişinin bu iş için ne kadar çaba sarf ederse o kadar başarılı olacağı

  • İş başarımı-ihtiyaç ilişkisi: Kişinin iş sonundaki başarısından dolayı bir ödül kazanacağı

  • Ödül-ihtiyaç ilişkisidir: Ödülün ihtiyaçları tatmin etme oranıdır, ödül ihtiyacı ne kadar çok tatmin ederse kazanılan ödülün çekiciliği o kadar çok artar 

İş Tatmini Motivasyon Liderlik ve Koçlukyönetici iş güdüleme iş tatmini iş tatmini artırma motivasyon liderlik koçluk
Dilan Teker
Dilan Teker
İK Profesyoneli

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Muhasebe ve Vergi Uygulamaları bölümünden mezun olmuştur. Şuan İnsan Kaynakları alanında çalışmaktadır ve mesleği ile ilgili alanlarda sorumluluklar almaktadır. İstanbul İşletme Enstitüsü Blog bölümünde içerik üretmektedir. İnsan Kaynakları, Teknoloji alanında yazılar yazmaktadır.

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.