AnasayfaBlogMotivasyon Türleri Nelerdir?
Motivasyon

Motivasyon Türleri Nelerdir?

10 Ağustos 2021
Motivasyon Türleri Nelerdir?

Bir eylemi gerçekleştirirken, bunu sürdürürken veya yeni bir şeye başlayacak olduğunuzda nelere ihtiyaç duyarsınız? Belki güvendiğiniz birinden onay alma, başaracağınıza dair bir ışık ya da heyecan uyandıran bir söz olabilir. Aslında ihtiyaç duyduğunuz şey motivasyonun kendisi. Sizin hevesinizi perçinleyecek, harekete geçirecek, ‘yapabilirsin’ diyecek bir kaynaktır aradığınız. Hayattaki yeri bu kadar önemli olan motivasyon ne demekmiş detaylıca bakalım.

Motivasyon Nedir?

Motivasyon kelimesinin Latince "movere" kelimesinden geldiğini biliyor muydunuz? Movere, hareket etmek anlamına geliyor. Daha sözlükvari bir tanım söyleyecek olursak da; bireyleri belli davranışlara yönelten, bu davranışların enerji düzeyini belirleyen ve bunlara yön veren, sürekliliğini sağlayan nedenlerdir diyebiliriz. Yani motivasyon da aslında harekete geçme etkenimiz olarak tanımlanabilir. Harekete geçmek için nedenim, amacım ne? Motivasyon kaynağı işte bu sorunun cevaplarını içinde barındırıyor.

Bizi motive eden şeyler sayesinde bizler bir eylemi gerçekleştiriyor, sürdürüyor veya sonlandırıyoruz. Motivasyon kaynakları bazen bize bir amaç kazandırırken bazen isteklerimizi karşılama azmini verir. Örneğin, yıllar boyunca eğitim alınıyor, peki bu uzun süreçte bizi motive eden ne? İleride iyi bir statü edinip ekonomik refaha erişebilmek, bilgi sahibi olmak, aile kurmak, dünyayı gezmek ve bunlar gibi birçok motivasyon kaynağı sayabiliriz. Hayatımızı şekillendirmede motivasyonun öneminin siz de farkında mısınız?

Motivasyon Nasıl Sağlanır?

Öncelikle kendinize bir motivasyon kaynağı edinmelisiniz. Yani siz ne istiyorsunuz, amacınız ne veya gerçekleştirmeniz gereken şeyler ne? Bunu bulduktan sonra kendinizi nasıl motive edeceğinize odaklanma zamanı. Öncelikle motivasyon kaynağınızı kendinize devamlı hatırlatın. Bu sizin süreçte kalmanıza, daha azimli olmanıza, yola devam etmenize yarayacak ve vazgeçmenizi engelleyecektir. Örneğin üniversiteye hazırlanan bir öğrenciyi baz alalım:

  • Yorgun geçen günler, göz altlarını morartan geceler belli bir süre sonra insanı usandırabilir. Böyle anlar gelip çattığında kendinize hedeflerinizi hatırlatın.

  • Ne için bu süreçte olduğunuzu unutmayın.

  • Arada dönüp bakın. Neler başardığınıza, ne kadar ilerlediğinize ve ne kadar yolunuzun kaldığına.

  • Kendi başarınızı kutlamayı unutmayın.

  • Ve en önemlisi kendinize her zaman güvenin, başardığınızda da başaramadığınızda da.

Motivasyon Türleri Nelerdir?

Bizi harekete geçiren, bazen amaç edindiren bazen ise cesaret veren motivasyon kaynaklarımızı çeşitli türlere ayırıyoruz. Şimdi gelin bunları tek tek inceleyelim.

Dışsal Motivasyon

Dışsal motivasyon, ödül ve ceza koşullandırması ile ortaya çıkan motivasyon türüdür. İnsanlar dışarıdan gelen bir baskı ya da etki ile motive olabilmektedir. Yani bireyi ödevini yapması için motive eden şey sonunda yiyebileceği dondurmadır. Ya da arabasını farklı bir yere çekmesine neden olan ceza korkusudur. Biraz daha genel olarak yaşamdan bahsedecek olursak; gelecekte iyi bir sosyal statü ve ekonomik durum elde edebilmek için eğitim almak ya da çok çalışmak. Bunlar insanları bir şeyler yapmaya motive eden, adeta iten kaynaklardır. Dışsal motivasyon faktörleri hem olumlu (ödüller) hem de olumsuz (cezalar) olabilir. Ve içsel (bireyin içinden gelen) ya da dışsal (bireyin dışından gelen) olabilirler. Dışsal motivasyon, insanlara yapmalarını istediğiniz şeyi yaptırmak için güçlü bir araç olabilir. Ancak nasıl çalıştığını ve nasıl etkili bir şekilde kullanılacağını anlamak önemlidir. Aksi takdirde, kendinizi insanların isteyerek yapacakları şeyler için ödüller sunduğunuz veya insanları ellerinde olmayan şeyler için cezalandırdığınız bir durumda bulabilirsiniz.

İçsel Motivasyon

Dışsal motivasyon ödüller veya cezalar gibi dış faktörlerden gelir. Öte yandan, içsel motivasyon öz kaynaklıdır ve kişinin kendi içinden gelir. İçsel motivasyon genellikle dışsal motivasyondan daha güçlüdür ve daha iyi sonuçlara yol açar çünkü dışsal ödüllerden ziyade kişisel ilgi veya zevk tarafından yönlendirilir. Örneğin, bir ödül beklentisiyle dışsal olarak motive olmak yerine, tamamlamanın verdiği tatminle içsel olarak motive olursanız zorlu bir göreve bağlı kalma olasılığınız daha yüksektir. İçsel motivasyon, dışarıdan yönlendirilen ve bazen kısa ömürlü olma eğiliminde olan Dışsal motivasyona kıyasla daha içsel ve genellikle daha kalıcıdır. İçsel motivasyon genellikle bir tatmin duygusuna yol açarken, Dışsal motivasyon her zaman aynı düzeyde tatmin sağlamayabilir. Sonuç olarak, içsel motivasyon genellikle Dışsal motivasyondan daha faydalıdır çünkü kendi kendine güdümlüdür ve genellikle daha uzun ömürlüdür. Ayrıca daha büyük bir tatmin duygusuna yol açar.

Olumlu Motivasyon

Olumlu motivasyon, olumlu bir tepki uyandıran bir motivasyon türüdür. Ebeveynler bu tür motivasyonu çocuklarına karşı çok kullanırlar: "Oyuncaklarını toplamışsın, aferin sana." Çocuğa bir başarı hissi verirler ve ardından çocuk bu eylemi sürdürmeye başlar. Artık her zaman düzenli bir oda bırakmayı alışkanlık haline getirir. Blog yazısı örneğinde, okuyucudan gelen olumlu yorum blog yazarını mutlu hissettirir. Bu da blog yazarının başka bir olumlu yanıt almayı umarak başka bir yazı yazmak istemesine neden olur. Bu tür motivasyon, bir davranışsal koşullanma yöntemi olan olumlu pekiştirmeye dayanır. Olumlu pekiştirme, bir davranışın ardından o davranışın tekrarlanma olasılığını artıran olumlu bir sonuç geldiğinde ortaya çıkar. Buna karşılık, olumsuz pekiştirme, bir davranışı olumsuz bir sonuç izlediğinde ortaya çıkar ve bu da o davranışın tekrarlanma olasılığını azaltır. Dolayısıyla, bir kişinin motivasyonunu korumak için ona olumlu pekiştirme sağlamak önemlidir.

Olumsuz Motivasyon

Negatif motivasyonun gücünü günlük hayatımızda da görebiliriz. Örneğin, birçoğumuz kırmızı ışıkta geçmekten kaçınırız çünkü bize araba çarpmasını istemeyiz. Ya da kötü bir not almamak için bir sınava çok çalışabiliriz. Bu durumlarda, negatif motivasyon güvende kalmamıza ve hedeflerimize ulaşmamıza yardımcı olabilir. Ancak, olumsuz motivasyonu ölçülü kullanmak önemlidir. Buna çok fazla güvendiğimizde, kaygıya neden olarak ve sağlıksız başa çıkma mekanizmalarını teşvik ederek geri tepebilir. Örneğin, sürekli hata yapmaktan endişe eden biri, tüm zorluklardan ve büyüme fırsatlarından kaçınmaya başlayabilir. Sonuç olarak, negatif motivasyon en iyi şekilde hedeflerimize sağlıklı bir şekilde ulaşmamıza yardımcı olacak bir araç olarak kullanılır. Ölçülü kullanıldığında, güvende kalmamıza ve hedeflerimize ulaşmamıza yardımcı olabilir. Ancak aşırı kullanıldığında kaygıya ve sağlıksız davranışlara yol açabilir.

Temel Motivasyon (Birincil Motivasyon)

İnsanlar için en temel motivasyon, kendi yaşamlarını sürdürebilmek için kaynaklara ihtiyaç duymalarıdır. Buna açlık, susuzluk ve insanları günlük olarak hayatta tutan diğer motivasyonlar da dahildir. Ancak, insanlar sağlıklarını korumaya çalışırken devreye giren başka motivasyonlar da vardır. Örneğin, şeker hastaları ne yedikleri ve ne kadar insülin aldıkları konusunda çok dikkatli olmak zorundadır. Bunun nedeni, ciddi sağlık komplikasyonlarından kaçınmak için kan şekeri seviyelerini belirli bir aralıkta tutmaya ihtiyaç duymalarıdır. Benzer şekilde, alerjisi olan kişilerin de bir atağı tetiklemekten kaçınmak için ne yedikleri ve nereye gittikleri konusunda dikkatli olmaları gerekir. Her iki durumda da motive edici faktör, bireyin hayatta ve sağlıklı kalma ihtiyacıdır. 

Sosyal Motivasyon (İkincil Motivasyon)

Sosyal motivasyon, başkalarıyla iletişim ve etkileşime dayalı bir motivasyon türüdür. Başka bir deyişle, sosyal motivasyon çevrede tanınmak, sosyal bir hayata sahip olmak ve bir gruba dahil olmak gibi kaynaklardan gelir. Yeni bir okula geçiş yapan bir çocuğun sınıfa alışmaya ve arkadaş edinmeye çalışması sosyal motivasyonlu davranışa iyi bir örnek olabilir. Ancak bazen bu durum kişinin kendisinden uzaklaşmasına da yol açabilir. Örneğin, çocuk sırf kabul görmek için istemediği davranışlarda bulunabilir, alışkanlığı olmayan yeni şeyler deneyimleyebilir. Sigara içmeye başlamak buna bir örnektir. Kişi sırf arkadaş çevresi edinmek ve onlarla daha fazla vakit geçirmek için kötü bir alışkanlığa sürüklenebilir. Spor psikolojisi literatürü de sosyal motivasyonun sporcularda performansı nasıl etkileyebileceğine dair bilgiler sunmaktadır. Örneğin, araştırmalar sosyal olarak motive olan sporcuların olmayanlara kıyasla müsabakalarda daha iyi performans gösterme ihtimali olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla, sosyal motivasyonu ve etkilerini anlamak hem sporcular hem de antrenörler için faydalı olabilir.

Ego Merkezli Motivasyon

Pek çok insan, ister işi ister hobisi olsun, yaptığı işte en iyi olmak için çabalar. Bu arzu genellikle başarılı olma ve diğerlerinin arasından sıyrılma ihtiyacına dayanır. Bazı insanlar için motivasyon takdir ve ilgiden gelirken, diğerleri hedeflerine ulaştıklarında kişisel tatmin duygusu hissederler. Sebep ne olursa olsun, hırs insanları daha çok çalışmaya ve daha fazlasını başarmaya iten güçlü bir motivasyon kaynağı olabilir. İşyerinde, terfi ve zam için rekabet şiddetli olabilir ve birçok insan ilerlemek için fazladan saatler harcamaya isteklidir. Sporda, sporcular her zaman performanslarını artırmanın ve başarılarını geliştirmenin yollarını ararlar. Kişisel yaşamlarımızda bile, genellikle dün olduğumuzdan daha iyi olmak için çabalarız. Hırs, kendimizi zorlamaya devam etmemiz için bizi motive eden bir şeydir ve bizi harika sonuçlara götürebilir.

Görev Odaklı Motivasyon

Başarılı bir insana hedeflerine nasıl ulaştığını sorarsanız, muhtemelen size bunun küçük kilometre taşları belirleyerek ve onlara ulaşarak olduğunu söyleyecektir. Ulaşmak istediğimiz büyük bir hedefimiz olduğunda, bu göz korkutucu ve imkansız görünebilir. Ancak, hedefi daha küçük parçalara bölerek, listemizdeki her bir görevi kontrol ederken kendimize bir başarı hissi verebiliriz. Bu başarı hissi, işler zorlaştığında bile ilerlemeye devam etmemize yardımcı olabilecek güçlü bir motivasyon kaynağıdır. Ayrıca, ilerlememizi görmek kendimize olan güvenimizi ve hedefimize ulaşacağımıza dair inancımızı artırmaya yardımcı olabilir. Bu nedenle, kendinizi sıkışmış hissediyorsanız, hedefinizi yönetilebilir parçalara ayırmayı ve her seferinde bir adım atmaya odaklanmayı unutmayın.

Günlük Motivasyon

Günlük motivasyon, kısa günün karı olarak görülen o gün içinde amaçlanan eylemlerin gerçekleştirilmesine dayanan bir motivasyon türüdür. Örneğin, bir sporcunun o gün hedeflediği antrenman süresine ulaşması. Bu tür motivasyon, insanların hedeflerine odaklanmalarına ve hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olabilir. Normalde yapmayacağınız şeyleri yapmak için kendinizi motive etmenin de iyi bir yolu olabilir. Örneğin, bir hafta boyunca sağlıklı beslenme hedefiniz varsa, bunu yapmak için günlük bir motivasyonunuz varsa sağlıklı beslenme olasılığınız daha yüksek olabilir. Çünkü bir şeyi yapmak için günlük bir hatırlatıcınız varsa ona bağlı kalma olasılığınız daha yüksektir. Sonuç olarak, günlük motivasyon kendinizi motive etmek ve hedeflerinize ulaşmak için yararlı bir araç görevi görebilir.

Motivasyon Türleri Motivasyon Türleri nedir Motivasyon Türleri nelerdir
Beyda Çalışkan
Beyda Çalışkan
Blog Yazarı

Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği 4. sınıf öğrencisidir. Okumak, yazmak, araştırmak dışında müzikle ilgilenmeyi seviyor. Fakülte sosyal kulüplerinden birinin de kurucuları arasında. 

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.
Motivasyon Eğitimi
5
(4)

Motivasyon 3.0 Eğitimi

8 Konu4 Saat
Sultan CüneyitSultan Cüneyit
18669
İş hayatında ve eğitim sürecinde sık karşılaşılan konsantrasyon problemini ortadan kaldırın. Konsantrasyon eğitimi odak seviyenizi arttırmaya yardımcı olur.
5
(82)

Konsantrasyon Eğitimi

6 Konu5 Saat
Zeynep KökdenZeynep Kökden
12080
NLP eğitimi ve sertifikası
5
(40)

NLP Eğitimi

26 Konu10 Saat
Buket GüngenBuket Güngen
230105
Yaşam Koçluğu Eğitimi
5
(15)

Yaşam Koçluğu Eğitimi

19 Konu16 Saat
Buket GüngenBuket Güngen
360150