Published on: 23 Mayıs 2019 Konuk Yazar 0 Yorum
Okuma Sayısı : 415

Motivasyon Nedir? Kelime anlamı güdülenme olan motivasyon aslında insanın içinde var olan istek ve ihtiyaçlar sayesinde tetiklenen bir dürtüdür.

Bu dürtü insanı harekete geçirerek amacına ulaşmak için gerekli davranışları gerçekleştirmesini ve amacına ulaştığında rahatlamasını sağlar.

Ödül Ve Ceza Motivasyon İçin Bir Araç Mı?

Her ödülün içinde biraz ceza, her cezanın içinde biraz ödül vardır. Sanılanın aksine ödül ve ceza motivasyon arttırma araçları değildir. Aslında insanların içlerinde var olan motivasyon ödüllendirilerek veya cezalandırılarak yok edilmektedir. 

Bir kişiye ödül veya ceza vererek istediğiniz bir işi belli bir süre yaptırabilirsiniz fakat iç motivasyonunu geliştiremezsiniz. Ödül ve ceza durumu sona erdiğinde yapılan iş de sona erecektir. Hatta ödül verilerek yaptırılan davranışlarda durum daha da vahim bir hale gelmektedir.

Motivasyon neden önemli? Çünkü ödül beynin iç motivasyon ve isteğini bitirir. Kişinin kendini motive etme kapasitesini azaltır. Hatta kendi sorumluluğundaki işler için dahi ödül bekler hale getirir. Bu da kişide sorumsuzluk bilinci geliştirir. Dışarıdan sürekli verilecek olan ödül (dış motivasyon), kişinin isteğini (iç motivasyon) azaltır.

Ödül Heyecanlandırır

Siz çocuğunuza yaptırmak istediğiniz bir iş için ödül veriyorsunuz diyelim. İlk etapta bu ödül onu çok heyecanlandıracaktır ve ödülü alabilmek adına istediğinizi yapacaktır. Fakat kısa bir süre sonra o ödüle alışacak ödül ona yetersiz gelecek ve heyecanlandırmayacaktır. 

İstediğiniz işi yaptırabilmek için bu kez daha büyük bir ödül vermeniz gerekecektir. Örneğin; çocuğunuzun sınıfı geçmesi karşılığında ona ödül olarak tablet alırsanız, bir sonraki sene daha büyük bir ödül bekleyecektir. Bunun da sonu yoktur.

Ödül Gerçekten Ceza Mıdır?

Ödül ve ceza farklı gibi görünse de aslında özünde ikisi de aynıdır. Sadece birini olumlu diğerini olumsuz olarak kullanırız. 
Yemeğini bitirirsen, televizyon izleyebilirsin” ve “yemeğini bitirmezsen, televizyon izleyemezsin” cümlelerine baktığımızda tek fark cümlenin olumlu veya olumsuz oluşudur. Sonuçta iki cümle de özünde aynıdır. Bu durumdaki bir çocuk ödül kazanacağı davranışı yerine getirmediğinde otomatik olarak ceza almış olur.

Daha da beteri herhangi bir konuda ödül verilerek cezalandırılan bir çocuk aslında üç defa cezalandırılmış olacaktır. Başarılı olamadığı, ödülü kazanamadığı ve de anne-babasını hayal kırıklığına uğrattığı için üç farklı üzüntü yaşayacaktır.

Bir öğretmen sınıfında kitap okuma yarışması düzenleyerek en çok kitap okuyan çocuğa ödül verecek olsun. Kitap okumayı çok seven ama kalın kitaplar okuyan bir çocuk kendinden daha ince ama daha çok kitap okuyan çocuğa yenildiğinde haksızlığa uğradığını düşünecektir. Bu nedenle içinde mevcut olan motivasyon ve kitap okuma isteğini kaybedecektir. Yani hem ödülü kazanmamış hem de kitap okuma isteğini kaybetmiş olacaktır.

Ceza Nasıl Ödül Oluyor?

Ceza bir kişiye sunulduğu an yapılması istenilen davranışı yapmama hakkını doğurmuş olur. Bu da o kişi için aslında motivasyon değil bir ödüldür. Çünkü ceza söz konusu olduğunda o halde cezamı çeker, bu işi de yapmam diyebilir. 

Bir şirket elemanlarının fazla mesaiye kalmasını istiyor. Mesaiye kalmayanların ücretinden kesinti yapılacağını söyledikleri an çalışanlara fazla mesai saatlerini satın alma hakkı doğar. Mesaiye kalacağıma parasını öder giderim diyebilir. Dahası cezanın miktarı artsa da durum değişmez. Öyle olsaydı idam cezası olan ülkelerde insanlar suç işlemeyi bırakırdı.

Sonuç olarak ödül ve ceza bireyler için birer motivasyon sağlayıcı değildir. Sadece çocukları veya bireyleri itaat altına almak için kullanılan araçlardır. 

Yapılmadığı takdirde karşısına ödül veya ceza konulan davranışlar aslında sorunun kendisi değil sadece belirtileridir. Belirtilerden yola çıkarak davranışın kaynağına inildiğinde sorunların çözümüne de ulaşılacaktır.

Motivasyon ile ilgili Motivasyonun Önemi ve Kaynakları ve Etkili Motivasyon Teknikleri başlıklı blog yazılarını okumak mutlaka size fayda sağlayacaktır.

Yazar: Sinem Uyanık
 

  • motivasyon ,
  • ceza ,
  • ödül ,
  • iç motivasyon ,
  • dış motivasyon ,
  • ödül ve ceza ,
  • blog
Yazar
    Blog Yazarı
Özgeçmiş

İstanbul İşletme Enstitüsünde yazılarının yayınlanmasını isteyen konuk yazarlarımız için oluşturulan bilgi kartıdır. Birçok alanda ve disiplindeki yazıları bu hesap üzerinde bulabilirsiniz.

Devamı