Close
Mobil Menu Bars

Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır?

03 Şubat 2020, 2123 defa okundu.
Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır?
tazminat hesaplama, tazminat hesaplama nasıl yapılır, tazminat, ödence, kıdem tazminatı, kıdem tazminatı hesaplama, ihbar tazminatı nedir, ihbar tazminatı, ihbar tazminatı hesaplama,

Tazminat hesaplama nasıl yapılır dediğimizde aslında bu durum işçi ve işveren arasında meydana gelen anlaşmazlıklar ya da herhangi bir durum sebebiyle oluşan iş kazasının doğurduğu maddi ve manevi zararlara göre değişkenlik göstermektedir. Tazminat hesaplama yaparken tavan fiyata elbette dikkat edilmesi gerekir. Tavan fiyat her yıl farklı miktarlarda olduğundan çalışılan kurumda alınan maaş tavan fiyattan fazla olmalıdır. Tavan fiyattan fazla olan maaşa sahip çalışan her yıl tavan miktarı kadar tazminat almaya hak kazanır. Ancak brüt maaşı tavan fiyatın altında olanlar için durum biraz daha farklıdır.

Bu durumda maaşı az olan çalışan tazminat hesabını kendi maaşı üzerinden yapmalıdır. Tazminat hesaplama, işe başlangıç ve işten ayrılış tarihine kadar olan süreç ve aylık brüt maaş göz önüne alınarak yapılır. Peki brüt maaş neye göre hesaplanır dediğimizde brüt ücrete çalışanın vergisi, ikramiyesi, harcamaları dâhil edilmelidir. Brüt maaş hesabında brüt ücrete dâhil edilen maaş harici başka unsurlar da varsa onları sözleşmede belirtmek gerekir. Bunun yanı sıra sosyal yardımlarla birlikte senelik izin harçlıkları, giyim, gıda, bayram harçlığı gibi yardımlar da göz ardı edilmemelidir. Brüt ücret ile ilgili son olarak %0,759 damga vergisi kesintisi yapılır.

Bu durumlar değerlendirilerek tazminat hesaplama yapılır. Çalışan, tazminat alması gereken şartları sağlaması durumunda güvence duyduğu tazminatı alabilir. Bu alanda çalışmayı ve kariyer yapmayı düşünen kişiler Enstitü kurs programlarında yer alan İnsan Kaynakları Eğitimleri adı altında toplanan online eğitimler seçeneklerinden faydalanabilirler.

İş kazası sebebiyle tazminat alabilmek için ise iş kazasında işçide kalıcı veya geçici zarar oluşması ve işverenin kazada haksız olarak kusurlu sayılması gerekir. İş kazasından doğan tazminat hesabında işçinin yaralanması ya da ölümüyle oluşan hastane, cenaze masrafları ya da ameliyat giderleri göz önüne alınarak oluşan iş gücü kaybı hesap edilir.

Tazminat hesabı nasıl yapılır genel hatlarıyla değindik. Tazminat hesabı konusunu biraz daha açmak gerekir. Fakat önce tazminat kelime anlamı olarak nedir, tazminat almak için gereken koşullar nelerdir göz atalım.

tazminat hesaplama, tazminat hesaplama nasıl yapılır, tazminat, ödence, kıdem tazminatı, kıdem tazminatı hesaplama, ihbar tazminatı nedir, ihbar tazminatı, ihbar tazminatı hesaplama,

Tazminat Nedir?

Tazminat, kelime anlamı olarak “ödence” demektir. Bu ödence farklı sebeplere bağlı olarak oluşur. İş hayatında tazminat ödemesi yapılan koşullar şunlardır:

  • Çalışanın haklı olarak sözleşmeyi fesh edip istifa etmesi durumu
  • Emeklilik
  • Zorunluk askerlik
  • Yeni evlenen kadın çalışanların 1 yıla kadar tazminat alması
  • 1999 yılı öncesi SGK’dan sigortalı olup 15 yıl 3600 gün çalışmış olanlar
  •  Vefat durumu
  •  İş kazasından dolayı sakatlık geçirme
  •  Bulaşıcı hastalık
  • İşyerinin kapanması, iflas etmesi
  • Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller
  • Zorlayıcı sebepler
  • Çalışanın gözaltına alınması

gibi pek çok durumlarda işveren işçiye ya da işçi işverene tazminat ödemesi yapmak zorundadır. Tazminat, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı olmak üzere farklıdır ve hesaplama açısından da farklılık içerir. Önce kıdem tazminatını ve hesaplanışını hep birlikte görelim.

Kıdem Tazminatı

tazminat hesaplama, tazminat hesaplama nasıl yapılır, tazminat, ödence, kıdem tazminatı, kıdem tazminatı hesaplama, ihbar tazminatı nedir, ihbar tazminatı,

Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu gereği çalışan işvereni tarafından işten çıkarıldığında işverenin çalışana çalışanın çalıştığı kadar ödediği maddi miktardır. Çalışan, her çalıştığı yıl için maaşı kadar kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Ancak çalışanın kıdem tazminatı alma hakkına sahip olabilmesi için minimum bir yıl bir kurumda çalışmak zorundadır. Çalışan aynı zamanda kendi istifa ederse kıdem tazminatı alamaz. Eğer erkekler askerlik hizmeti için kadınlar da evlilik için işten ayrılırsa kıdem tazminatı alabilir.

Kadınlar eğer çalışırken evlenmişse kıdem tazminatını evlendikten bir sene sonra alabilir. Yalnız kıdem tazminatını sadece işçiler alır. Bir kurumda memur olarak çalışanlar bu durumdan yararlanamaz.  Ayrıca kıdem tazminatı SSK’lı çalışan işçiler için var olan bir haktır. Öte yandan iş kanununa göre sağlık ya da herhangi bir geçerli sebepten dolayı da işten ayrılma zorunluluğu doğmuşsa kıdem tazminatı alınabilir.

Kıdem tazminatını almak için şartlar bu şekilde. Ancak işyerinde çalışan, ahlak ya da iş yeri kurallarına uymazsa kıdem tazminatı alma hakkını kaybetmiş olur. Kıdem tazminatı ile ilgili genel bilgileri verdikten sonra kıdem tazminatının hesaplanışı ile yazımıza devam edelim.

Kıdem Tazminatı Hesaplama

Kıdem tazminatının ne olduğu, kimler tarafından alınabileceği ve şartların neler olduğundan bahsettikten sonra belki de en çok merak edilen kıdem tazminatı hesaplama kısmına geçebiliriz. Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı her ay için aldığı brüt ücret üzerinden hesaplanır. Kıdem tazminatı hesaplama işleminde çalışanın aldığı brüt maaşa aldığı ikramiyeler, yol, su, harcırah gibi ödemeler de eklenir. Kıdem tazminatı için devlet bir tavan oran belirler ve bu oran değişkendir. Bu tavan oranının üzerinde kalan maaşlar için kıdem tazminatı hesabı yapılamaz. Kıdem tazminatı ödemesi, ödemeye damga vergisinin dâhil edilmemesiyle gerçekleşir.

Çalışanın 1 yıldan az çalışması durumunda ise 1 yıla tamamlanmamış olan günler için brüt ücret 30’a bölünerek günlük ücret bulunur. Küsuratlı günler günlük ücretle çarpılıp bu iki sonuç toplandığında kıdem tazminatı bulunmuş olur. Basit bir kıdem tazminatı hesabı yapmak gerekirse, bir çalışanın iş yerinde brüt ücreti 4 bin 500 TL olsun. Bu çalışan aynı kurumda 7 yıl çalışıp işten ayrıldığında alacağı kıdem tazminatı 31 bin 500 TL’dir. Tabii ki bu ücrete ikramiye, prim gibi ödemeler de hesaba katılıyor.

Kıdem tazminatı hesaplanırken dikkat edilmesi gereken bazı kurallar elbette vardır. Bu kurallara göz atacak olursak:

  • Yemek yardımı
  • Kasa tazminatı
  • Gıda, eğitim, yakacak yardımı
  • Yıpranma tazminatı
  • Nitelik zammı
  • Mali sorumluluk tazminatı
  • Çıplak ücret 
  • Unvan tazminatı

gibi etmenler kıdem tazmin

atı hesaplama evresinde etkin rol oynamaktadır. Kıdem tazminatından da söz ettikten sonra bir başka tazminat çeşidi olan ihbar tazminatına göz atalım.

İhbar Tazminatı ve Hesaplama

tazminat hesaplama nasıl yapılır, tazminat, ödence, kıdem tazminatı, kıdem tazminatı hesaplama, ihbar tazminatı nedir, ihbar tazminatı, ihbar tazminatı hesaplama,

İhbar tazminatı, herhangi bir durumda çalışan işveren tarafından işten çıkarılması durumunda işverenin çalışana ödediği maddi tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17.maddesi gereği iş sözleşmesi sona erdirilen çalışan sözleşme fesh edilmeden önce işveren tarafından yazılı ya da çalışanın iş yerindeki kıdemine göre bilgilendirme yapılması gerekir. Bir çalışan eğer işveren tarafından herhangi bir koşulda bilgilendirilmediği durumda işveren mutlaka ihbar tazminatı ödemek zorundadır. 

Ancak bir çalışan, şirkette ya da herhangi bir iş yerinde çalışırken deneme süresi içerisinde ise ve çalışanın iş sözleşmesi sonlandırılıyorsa deneme sürecindeki çalışana işveren ihbar tazminatını ödemek zorunda değildir. Ayrıca iş sözleşmesinin fesh edilişi sadece işveren tarafından değil ayrıca çalışan tarafından da sonlandırılabilir. İş sözleşmesini çalışan fesh ediyorsa işveren yine ihbar tazminatı ödemek durumundadır. Tabii ki çalışanın haklı sebebi bulunuyorsa…

4857 sayılı İş Kanunu’nun 13. Maddesine göre işçi ve işveren iş sözleşmesini belirli bildirim sürelerine göre birbirlerine bildirmesi gerekir. Aksi durumda haber vermeyen taraf ihbar tazminatı öder.  4857 sayılı İş Kanunu’na göre bildirim süreleri:

  • 6 aydan az çalışanlar için 2 hafta. Yani 2 hafta önce her iki taraftan biri birbirine bildirim yapmazsa 2 haftalık brüt ücret öder.
  • 6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışanlar için 4 hafta. Bir taraf diğerine 4 haftalık brüt ücret öder.
  • 1,5 ile 3 yıl arası çalışanlar için 6 hafta. Bir taraf diğerine 6 haftalık brüt ücret öder.
  • 3 yıldan fazla çalışanlar için 8 hafta. Karşı taraf diğerine 8 haftalık brüt ücret ödemesi yapar.

Çalışan ve işverenin bu sürelere her şekilde uyması gerekir. İhbar tazminatı hesaplama ise ihbar süresi belli olduktan sonraki brüt ve giydirilmiş maaş üzerinden yapılır. Yani bir çalışan bir şirkette 3 yılda çalışması durumunda 8 haftalık brüt ücreti kadar ihbar tazminatı alır. Yalnız unutulmaması gereken ise çalışanın alacağı ihbar tazminatında gelir ve damga vergileri dâhil değildir.

Tazminat kıdem tazminatı, ihbar tazminatı gibi kendi içerisinde dallara ayrılarak tazminat hesaplama şekilleri oluşan bu koşullara göre farklılık gösterir.

Tazminat hesaplama nasıl yapılır?

Tazminat hesaplama, işçi ve işveren arasında meydana gelen anlaşmazlıklar ya da herhangi bir durum sebebiyle oluşan iş kazasının doğurduğu maddi ve manevi zararlara göre değişkenlik göstermektedir. Tazminat hesaplama, işe başlangıç ve işten ayrılış tarihine kadar olan süreç ve aylık brüt maaş göz önüne alınarak yapılır. İş kazasından doğan tazminat hesabında işçinin yaralanması ya da ölümüyle oluşan hastane, cenaze masrafları ya da ameliyat giderleri göz önüne alınarak oluşan iş gücü kaybı hesap edilir.

Kıdem tazminatı nedir? Nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu gereği çalışan işvereni tarafından işten çıkarıldığında işverenin çalışana çalışanın çalıştığı kadar ödediği maddi miktardır. Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı her ay için aldığı brüt ücret üzerinden hesaplanır. Kıdem tazminatı hesaplama işleminde çalışanın aldığı brüt maaşa aldığı ikramiyeler, yol, su, harcırah gibi ödemeler de eklenir.

İhbar tazminatı nedir?

İhbar tazminatı, herhangi bir durumda çalışan işveren tarafından işten çıkarılması durumunda işverenin çalışana ödediği maddi tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17.maddesi gereği iş sözleşmesi sona erdirilen çalışan sözleşme fesh edilmeden önce işveren tarafından yazılı ya da çalışanın iş yerindeki kıdemine göre bilgilendirme yapılması gerekir. Bir çalışan eğer işveren tarafından herhangi bir koşulda bilgilendirilmediği durumda işveren mutlaka ihbar tazminatı ödemek zorundadır.

Bu yazıyı beğendiysen
şimdi paylaş!
Blogger
Özgeçmiş

İstanbul İşletme Enstitüsünde içerik editörü olarak görev almaktadır. Kişisel gelişim ve eğitimlerle ilgili içerik hazırlıyor.

Devamı
Yorumlar(0)
Ortalama Değerlendirme 5

Yorum yapabilmek için Oturum Aç'manız gerekmektedir.

Yorum yapılmamış, yapan ilk sen ol!