Odaklanma ve konstrasyon bozukluğu üzerine Eğitim ve Kariyer Koçu Zeynep Kökden ile konuştuk. Odaklanma problemlerini aşmak için ipuçları dinledik.
Zeynep Kökden kimdir?
Yaklaşık 2,5-3 yıldır eğitim ve kariyer koçluğu yapıyorum. Profesyonel koçum, dal olarak bu yönü tercih ettim. 14 aydır enstitüde konstrasyon eğitimi veriyorum. Yaklaşık 3 aydır da stresle baş çıka eğitimini veriyorum.
İTÜ kimya bölümü mezunuyum. Mesleğim severek yaptım ve devam ediyorum. Mesleğin içinde yalıtım sıvası patentinin sahibiyim. Üretimimizin şekli değişince rahatladım ve bu tarafa yöneldim. Konstrasyon benim iş hayatımda ciddi sıkıntılar yaşadığım dönemler vardı.
Konsantre bozukluğu, dikkat eksikliği, hiperaktiflik, odaklanamama gibi başlıkları sürekli duyuyoruz. Bunların tanımı nedir?
Dikkat Arapça kökenli ve özen gösterme demek. Konstrasyon Fransızca kökenli, merkezde toplanmak demek. Odak da Türkçe kökenli ve ışınların bir merkezden geçerek toplanması demek. Üçünün de ortak noktasına baktığımızda bir merkezde toplanma var. Hiperaktivite dediğimizde tıbbi destek alınması gereken hastalık kategorisinde. Dış ve iç etkenlerden etkilenmeden dikkatimizi uzun bir süre tutma odaklanma, tutamama da odaklanamama demek.
Zaman zaman hepimiz odaklanmada sorunlar yaşayabiliyoruz. Ancak bunun gerçekten bir odaklanma sorunu mu yoksa o anda o işe hevesli olmadığımızdan kaynaklı mı olduğunu nasıl ayırt edebiliriz?
Odaklanma sorununu zaman zaman yaşamak normal. Bu bir rahatsızlık değildir. Sürekliliği önemli. Hevesli değilseniz, isteğiniz yoksa o işe kendinizi vermeniz çok zor. İngilizce öğrenmekten örnek verebiliriz. Öğrenme sürecinin zaman sıkıntısı yok, geniş kapsamlı bir anlam. 2 ay sonra İngilizcenin orta seviyeye gelmesi gerekiyor diyorum. Ne yapar o kişi, o işe bir anlam yüklediği için odaklanma problemi kalmayacak.
Odaklanma problemlerinin sebepleri nelerdir?
Günlük hayatta süreçlere bağlı olarak yaşadığımız dikkat kopmaları. Çevresel etkenlerden kaynaklıdır. Bebeklikteki aile çevre yetişkinlikteki dikkat konularına etki ediyor.
Yeni işe başladığımızda işi kavramak için odaklanmaya kendimizi yönlendiriyoruz ve bu sefer aşırı baskı ya da kaygıdan bir stres faktörü ortaya çıkıyor. Hem konsantrasyonumuzu sağlayamıyoruz hem de bir yandan stresi yenmeye çalışıyoruz. Bu durumda nasıl bir yol izlemeliyiz?
İlk iş başvurusu yapıyorsanız güven olması lazım. İlk oryantasyon olur, alışma süreci vardır. İlk başta stresle başlıyorsanız, geçmiş deneyimlerden kaynaklı ekstra stres yaratabilir. Hafif kaygı olmasını normal karşılarız. Hafif kaygı eşiği aşınca strese gidiyor. Stresi gidermezseniz beyniniz bloke olur. Nefes tekniği yapılabilir. Doğru nefes alıp verebilmek, bunu gün içinde dağıtarak yapmak önemli. 1 ay boyunca yapmasını tavsiye ederim.
Öğrencilere, yeni işe başlayanlara ve strese yenilerek odak noktasını kaybedenlere; bunu giderebilmeleri için nasıl taktikler önerirsiniz?
Stres hala gelmemek için çalışmak gerekiyor. Yorgunsanız ve stresli iseniz odaklanamazsınız. Sosyal medyaya bağlılığınız çok kuvvetli ise odaklama konusunda sıkıntı yaşarsınız. Uykusuz kalırsanız odaklanamazsınız. Beslenme şekli de etkilidir. Demir eksikliği dikkati bozar. Kendimize sağlamak için yemeğe yükseliyoruz, vücutta dengesizlik yaratıyor.
Odaklanmak için dinlememizi önereceğiniz müzikler var mı?
Müzik herkeste değişiyor. İnanılmaz bir sanatsal form. Herkes için odaklanmada aynı etkiyi yapmaz. Ney dinleyerek, klasik müzik dinleyerek odaklandığını söyleyenler çok fazla. Size iyi gelen müziği dinleyin, gelmiyorsa dinlemeyin. Sözlü müzikleri dinlememeniz gerekiyor. Anısı olan müzikleri, duygulandıran müzikleri dinlememenizi tavsiye ederim.
Öğrencilere müziksiz çalışmalarını öneriyorum. Çünkü sınavda o müzik yok. Çok sessiz çalışanlar da var, en ufak seste dikkatleri dağılıyor.
Konsantrasyon eğitiminize kimler katılmalı, neden katılmalı, neler öğrenecekler?
Herkes katılabilir. Her yaş grubuna açık ir eğitim. Odaklama ile ilgili bilgi almak isteyen, odaklanma ile sorunu olan, fazla odaklanan kişiler gelmeli. Odaklanmanızı etkileyen etkenler konusunda bilgi edinmiş olursunuz, kendinizi fark edersiniz ve kendinizi geliştirmiş olursunuz duyduğunuz tekniklerle.
Eğitimlerinize katılanlar bu sertifikayı aldıktan sonra hangi alanlarda kullanılabilir?
Her alanda kullanabilirler. İçerik editörlüğü sertifikası aldığınızda o işe yönelik alana gidip sertifikanızı gösterebilirsiniz. Kendinizi geliştirmeye yönelik sertifika aldığınızda, kişi kendini geliştirmek için eğitimler almış denilir. Kendini geliştirme ve başkalarına faydalı olma noktasını göstermiş olur. Sertifika önemli ancak en önemlisi yapabilmek. Alınan eğitimin altını doldurmak gerekiyor.
Pandemi döneminde stresi kontrol altına alabilmek için neler önerirsiniz?
Anda kalmalarını öneririm. Gelecek endişesinden dolayı stres artıyor. Pandemiyi çok konuşmak da olumsuzluk çağrıştırıyor. Sosyal medyayı izlemesinler. Pandemi konuşan kişilerle bir araya gelmesinler. Neşeli şeyler konuşup, neşeli kişilerle iletişim kursunlar. Olumsuz haberleri seyretmeyin. Geçmişten ve gelecekten düşünmekten şu anda yaşadıklarımız konusunda sıkıntı yaşatıyor. Gelecek gelecekte, geçmiş gitti diyen kişi anı güzel yaşayacaktır.
Dikkat, konstrasyon ve odak ne demek?
Dikkat Arapça kökenli ve özen gösterme demek. Konstrasyon Fransızca kökenli, merkezde toplanmak demek. Odak da Türkçe kökenli ve ışınların bir merkezden geçerek toplanması demek. Üçünün de ortak noktasına baktığımızda bir merkezde toplanma var.
Odaklanma problemlerinin sebepleri nelerdir?
Günlük hayatta süreçlere bağlı olarak yaşadığımız dikkat kopmaları. Çevresel etkenlerden kaynaklıdır. Bebeklikteki aile çevre yetişkinlikteki dikkat konularına etki ediyor.
Odaklanmak için dinlememizi önereceğiniz müzikler var mı?
Müzik; inanılmaz bir sanatsal form. Herkes için odaklanmada aynı etkiyi yapmaz. Ney dinleyerek, klasik müzik dinleyerek odaklandığını söyleyenler çok fazla. Size iyi gelen müziği dinleyin, gelmiyorsa dinlemeyin.
İlgili Kurslar
Konsantrasyon Eğitimi
Dikkat biliminden teknikler: tek iş blokları, pomodoro, dijital gürültü azaltma. Odak skorunuzu yükseltin.
Tükenmişlik Sendromu Eğitimi
Tükenmişliği tanıyın ve geri dönün: iş yükü, kontrol, ödüllendirme ve topluluk ekseni. Bilimsel stratejilerle enerji ve anlamı geri kazanın.
Yaratıcı ve Tasarım Odaklı Düşünme
Problemden içgörüye, içgörüden prototipe: tasarım düşüncesi adımları ve hızlı denemeler.
