AnasayfaBlogGazetecilik Nedir? Gazeteci Ne İş Yapar?
Nedir?

Gazetecilik Nedir? Gazeteci Ne İş Yapar?

11 Ağustos 2021
Gazetecilik Nedir? Gazeteci Ne İş Yapar?

“Sır saklayan, haber ve bilgi kaynağını gizlemesini bilen, gerektiğinde hükümetlere ve güç odaklarına karşı savaşmayı göze alan insan, gazetecidir.” Uğur Mumcu

Gazetecilik nedir?” sorusuna cevap vermeden önce gazetecinin ne olduğuna değinmek isterim. Gazeteci, herhangi bir olayı haber diline dökerek yazılı, görüntülü ya da sesli olarak; gazeteler, televizyonlar, radyo kanalları ve internet siteleri aracılığıyla topluma aktaran kişiye denir. Gazetecinin yaptığı faaliyetlerin toplamı da gazeteciliktir. 

Gazeteciliğin geçmişi 400 yıl öncesine dayanır. 1605 yılında Almanya, Strasburg’da Johann Carolus’un yazı yayınlamak için belediye meclisinden izin istemesi gazeteciliğin ilk başlangıcı kabul edilir. İlk gazetelerin ağırlıklı gündemi komşu ülkelerle ilgili haberlerdir. Matbaanın gelişmesi gazeteciliğin gelişmesinin de ilk adımı kabul edilir. Gazetelerin popüler olduğu yıllar 19. yüzyıldır. Bağımsız ve tarafsız gazeteler yaygınlaşır. Toplumlar pek çok bilgiye gazete haberleri aracılığıyla ulaşır. 

20. yüzyıla gelindiğinde ise televizyonun da icat edilmesiyle gazetecilik faaliyetleri farklılaşır. Televizyon haberciliği yaygınlaşsa da gündem ağırlıklı olarak gazeteler aracılığıyla takip edilir. Günümüzde ise internet gazeteciliği bir başka ifade ile internet haberciliği bilgi almak için sıklıkla takip edilen mecradır. Ülkemizde günlük olarak internette geçirilen yaklaşık 8 saatlik süre de bunun göstergelerinden biri kabul edilebilir. 

Sıklıkla karşılaştığımız gazeteciliğin medya kuruluşlarında yapılması. Televizyonda, radyoda, gazetede ya da internette muhabir olmak gibi. Ancak internetin ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşması sebebiyle bir kuruma bağlı olmadan da gazetecilik yapılabiliyor. Twitterda, Instagramda yüzbinlerce takipçili hesaplar var. Bütün sektörlerde olduğu gibi gazetecilikte de teknolojik gelişmeler yeni beceri edinmeyi, birtakım yetkinliklere sahip olmayı da beraberinde getirdi. Geçmiş yıllarda telgraf ve televizyonun süreciyle gazeteciler yeni şeyler öğrenmek zorundaydı. Günümüzde ise sosyal medya ve dijital alanla ilgili sahip olunması gereken yetkinlikler var.

Gazetecilik mesleği ve tarihiyle ilgili kısa notlardan sora gelelim bir sonraki başlığımıza.

Gazetecilik Ne İş Yapar?

“Gazetecilik ne iş yapar?” sorusuna kısaca, olayları haber diliyle kitlelere, ilgililerine aktarır denilebilir. Olayları nasıl haberleştirir? Kitlelere iletilen haberde amaç olayın anlaşılır bir biçimde aktarılmasıdır. Bunun için 5N1K sorularına ihtiyaç duyulur: “Kim? Ne? Ne Zaman? Nasıl? Nerede? Ve Neden?” 5N1K sorularının cevaplarını veren haber hedef kitlenin bilgi almasını sağlar. Dikkat edilmesi gereken bir başka husus ise gazeteciliğin mesleğinin temel ilkeleri ve etik kurallarıdır. Olayların habere dönüşmesiyle ilgili sürecin detayları için; “Haber Yazma Teknikleri” başlıklı yazıyı öneriyorum. 

Gazetecilik genel ifade olarak kullanılsa da televizyonlarda ve gazetelerde çalışan meslek profesyonellerinin sahip olduğu bazı unvanlar bulunur. Yapılan işin tanımı bu unvanlara göre değişiklik gösterir. Muhabir, sayfa editörü, haber müdürü, editör, yazı işleri müdürü gibi… Mesleğe yeni başlayan bireyin ilk yaptığı iş muhabirliktir. Genellikle tecrübeli muhbirlerin yanında rutin haber takibine gönderilir. Rutin haber, bakanlıklar, sivil toplum örgütleri ve dernekler gibi platformlardan gelen ve bütün medya kuruluşlarına bildirilen haberlerdir. Güncel örnek vermek gerekirse; Sağlık Bakanının pandemi süreciyle ilgili yaptığı açıklamalar rutin haberdir. Gazete, televizyon ve ajansların ilgili muhabirleri takip eder ve haberi hazırlar. Tecrübe kazanan muhabir kendisine uzmanlık alanı seçer: kültür-sanat muhabiri, spor muhabiri, magazin muhabiri, sağlık muhabiri, ekonomi muhabiri. 

Muhabirlerin yazdığı rutin haber, özel haber, sağlık haberleri, kültür haberleri, spor haberleri televizyonlarda yayın toplantısında değerlendirilir ve ana haber bülteni hazırlanır. Gazetelerde ise her haber ilgili birime gider. Spor haberlerinden gazetenin spor servisi sorumludur ve bu haberler gazetenin spor sayfalarında yer alır. İster televizyon olsun ister gazete olsun yapılan gazetecilik ekip işidir. Bütün birimler koordinasyon içinde çalışır. Televizyonlar için o günün haber bültenleri hazırlanır, gazetelerde ise ertesi gün okurla buluşacak gazete taşra baskıları da dikkate alınarak sayfalar tamamlanır, matbaaya gönderilir.

  • Gazeteci araştırmacıdır.

  • İletişimci olması sebebiyle iletişim becerileri gelişmiş olmalıdır.

  • Dijital teknolojilere hakim olmalıdır.

  • İmla ve yazım kurallarına dikkat etmelidir. 

  • Stresle başa çıkmayı bilmeli ve zaman yönetimini iyi yapmalıdır. 

Gazetecilerin dikkat etmesi gereken etik ve meslek ilkeleri bulunur. Meslek ilkeleri ulusal ve uluslararası meslek örgütleri tarafından belirlenir. Yazının bu başlığında gazetecilik meslek ilkelerini özetleyelim. 

Gazetecilik Meslek İlkeleri

  • Gazeteci tarafsızdır. 

  • Haberleri çarpıtmadan aktarır. 

  • İnsan haklarına saygılıdır, yaptığı haber de insan haklarına aykırı olamaz. 

  • Medya organları masumiyet karinesine saygılı olmalıdır. 

  • Çocuklarla ilgili haberlere ayrı özen gösterir. 

  • Sağlık alanındaki haberlerin bilimsel doğruluğa dikkat etmek zorundadır. 

  • Şiddete konusunda özendirici yayınlar yapmamalıdır.

  • Gazeteci, haberlerde sağduyulu olmalıdır. 

  • Ajanlardan aldığı haberlerde kaynak belirtmesi gerekir.

  • Haber yapılan kurumlardan ya da kişilerden hediye kabul etmez. 

  • Eleştiri sınırlarını aşmamalıdır. 

  • Gazeteci haber kaynağının gizliliğine dikkat eder ve haber kaynağını açıklamaz. 

  • Yayınladığı haber karşılığında maddi beklenti içinde olmaz.

Gazetecilik Bölümü ve Taban Puanları

Gazeteci olmak için İletişim Fakülteleri bünyesinde bulunan gazetecilik bölümü okunabilir. Burada şahsi tecrübeme de dayanan bir not düşmek istiyorum. İletişim fakültesi mezunlarının büyük çoğunluğu kendi işini yapmaz ve gazetelerde televizyonlarda farklı bölüm mezunları da sıklıkla çalışır. Ülkemiz sınırları içinde 37 devlet ve vakıf üniversitesinde gazetecilik bölümü bulunuyor. ÖSYM tarafından düzenlenen merkezi sınavın sözel puan türüne göre öğrenci kabul ediyor.

En yüksek puanla öğrenci kabul eden üniversite Yeditepe Üniversitesi. İngilizce ve burslu olan gazetecilik bölümünün taban puanı 447,47637; başarı sıralaması ise 1.830. Peki diğer üniversitelerde bulunan gazetecilik bölümü ve taban puanları nasıl? Yök Atlas sitesindeki en güncel verilere göre devlet üniversitelerinin birinci öğretim ve vakıf üniversitelerinin burslu taban puanları ve başarı sıraları şöyle:

Üniversite  Bölüm  Taban Puan  Sıralama Akdeniz Üniversitesi  Gazetecilik  316,51779 150.740Aksaray Üniversitesi Gazetecilik 238,44600 588.404Ankara Hacı Bayram Veli Üni.  Gazetecilik 325,13689 123.173Ankara Üniversitesi Gazetecilik 363,73059 42.922Atatürk Üniversitesi Gazetecilik 242,56031 557.784Aydın Adnan Menderes Üniversitesi  Gazetecilik 291,86654 253.084Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Gazetecilik 269,03443 378.412Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi  Gazetecilik 302,49539 204.581Çukurova Üniversitesi Gazetecilik 282,92977 298.798Ege Üniversitesi Gazetecilik 340,68884 82.930Erciyes Üniversitesi Gazetecilik 260,15003 434.523Fırat Üniversitesi Gazetecilik 229,31541 658.340Gaziantep Üniversitesi Gazetecilik 257,26298 453.742Giresun Üniversitesi Gazetecilik 236,41593 603.490Gümüşhane Üniversitesi Gazetecilik 226,08735 684.501İnönü Üniversitesi Gazetecilik 252,42387 486.762İstanbul Üniversitesi Gazetecilik 362,79235 44.140Kastamonu Üniversitesi Gazetecilik 237,55246 595.011Kocaeli Üniversitesi Gazetecilik 301,59687 208.519Marmara Üniversitesi Gazetecilik 355,25175 55.480Mersin Üniversitesi Gazetecilik 275,82993 338.243Muş Alparslan Üniversitesi Gazetecilik 189,72426 823.055Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Gazetecilik 236,73056 601.161Ondokuz Mayıs Üniversitesi Gazetecilik 273,42982 352.102Sakarya Üniversitesi Gazetecilik 286,04448 282.263Selçuk Üniversitesi Gazetecilik 267,31832 388.873Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Gazetecilik 236,12247 605.769Süleyman Demirel Üniversitesi Gazetecilik 263,05192 415.818Trabzon Üniversitesi Gazetecilik 262,70672 417.928Uşak Üniversitesi Gazetecilik 248,81992 512.328Yozgat Bozok Üniversitesi Gazetecilik 229,80621 654.409İstanbul Arel Üniversitesi Gazetecilik (Burslu)  324,35020 125.514İstanbul Aydın Üniversitesi Gazetecilik (Burslu) 339,94521 84.582İstanbul Medipol Üniversitesi Gazetecilik (Burslu) 348,61992 66.920Maltepe Üniversitesi Gazetecilik (Burslu) 344,59853 74.702Nişantaşı Üniversitesi Gazetecilik (Burslu) 323,14280 129.275Üsküdar Üniversitesi Gazetecilik (Burslu) 328,07244 114.741Yeditepe Üniversitesi Gazetecilik (İngilizce -Burslu)  447,47637 1.830

Gazetecilik Nedir?

Gazeteci, herhangi bir olayı haber diline dökerek yazılı, görüntülü ya da sesli olarak; gazeteler, televizyonlar, radyo kanalları ve internet siteleri aracılığıyla topluma aktaran kişiye denir. Gazetecinin yaptığı faaliyetlerin toplamı da gazeteciliktir.

Gazetecilik Meslek İlkeleri Nelerdir?

Gazetecilik meslek ilkelerinden bazıları şöyle sıralanabilir: Gazeteci tarafsızdır. Haberleri çarpıtmadan aktarır. İnsan haklarına saygılıdır, yaptığı haber de insan haklarına aykırı olamaz. 

Gazeteci Nasıl Olunur?

Gazeteci olmak için İletişim Fakülteleri bünyesinde bulunan gazetecilik bölümü okunabilir. İletişim fakültesi mezunlarının büyük çoğunluğu kendi işini yapmaz ve gazetelerde televizyonlarda farklı bölüm mezunları da sıklıkla çalışır.

Gazetecilik Nedir Gazetecilik Ne İş Yapar Gazetecilik Gazetecilik Bölümü
Neşe Polat
Neşe Polat
Blog Yazarı

Bayburt'ta doğdu. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo-Televizyon ve Sinema bölümünden mezun oldu. Medya sektöründe çalıştı. Yayınevlerinde editörlük yaptı.

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.