AnasayfaBlogEtkin Karar Veren Kişilerin Özellikleri
Karar Verme

Etkin Karar Veren Kişilerin Özellikleri

03 Kasım 2021
Etkin Karar Veren Kişilerin Özellikleri

Hangi yaşta olursak olalım karar vermek zordur. Hele ki ciddi bir konuda karar veriyorsak daha da zordur. Zaman baskısı var ise karar almak bir kat daha güçleşir. Sabah kalkınca o gün ne giyeceğimize karar veririz. İşte ya da ev ortamında da bir dizi karar günlük rutinimiz içinde yer alır. Yapacağımız alışverişler, ne yiyeceğimiz, ne içeceğimiz hep bir kararın sonucudur. Bu sıradan kararlarda bile bazen zorlanırken iş daha ciddi noktalara geldiğinde sıkıntı yaşamamız kaçınılmaz olur.

Geleceğimize yön veren kararlar almak belki de en zorudur. Örneğin evlilik kararı almak herkeste stres yaratır. Hangi üniversiteye gideceğimiz de ciddi bir karardır. Bu nedenle günlerce düşünüp taşınırız. Bununla da kalmaz ciddi araştırmalar ve görüşmeler yaparız. Adeta aile içinde bir tercih timi kurarız. Eğitime hangi aşamaya kadar devam edeceğimizde bir karardır. Tıpkı yüksek lisans ve doktora tercihlerimiz gibi. Sonrasında, “Hangi sektörde çalışacağım?” telaşına kapılırız. Bu telaş bizi yeni bir karar noktasına taşır. Kariyerimize odaklanabileceğimiz özel sektörle devlet garantili işler arasında sıkışıp kalırız. Kendi işini kurma çabasına giren en cesaretlilerimiz bile kararsızlık yaşayabilir. Öte yandan gerçek şu ki değişen yaşam koşulları bizi sürekli olarak karmaşık kararlar almaya zorlayacaktır.

Yine de bazı insanlar doğru zamanda doğru kararları alma açısından daha başarılıdırlar. Bu başarıları onlara kariyerlerinde ve finansal yatırımlarında başarıya taşırken özel hayatların da mutluluk hediye eder. Bazen basit bir “Hayır!” kararımız dahi ciddi sonuçlara yol açar. Dilerseniz karar vermenin neden zor olduğu ile başlayarak etkin karar veren insanların özelliklerini birlikte inceleyelim.

Karar Vermek Neden Önemli ve Zordur?

Psikoloji bilimi karar vermeyi, “Bir fikrin ya da bir hareketin mümkün olan diğer seçenekler arasından seçilmesiyle sonuçlanan zihinsel bir işlem.” olarak ifade eder. Kararın hedefinde mutlaka bir seçim vardır. Birey tercihlerini ve mevcut verileri dikkate alarak alternatiflerini belirler, sonrasında ise bir seçim yapar. Bu seçim bireyin hem kendisi hem de çevresi tarafından mantıklı ya da mantıksız olarak değerlendirilir.
Kararlarımız hem hayattaki başarımızı hem de mutluluğumuzu belirler. Karar vermeyi zorlaştıran kararımızın sonuçlarına katlanma sorumluluğumuzdur. Hayatımızı şekillendiren verdiğimiz kararlardır. Bir başka deyişle hayatın dönüm noktalarında aldığımız önemli kararlar oturacağımız evi, arabamızı, işimizi ve eşimizi belirler. Bu nedenledir ki karar verirken zorlanabilir, tıkanabilir ve takılabiliriz.
Kararlar çoğunlukla bir amaca ulaşmak ya da bir iş yapmak amacıyla alınır. Mevcut bir problemin çözümünde de etkin karar verme mekanizmaları devreye girer. Önemli olan bir karara varmak olsa da aldığımız kararlar belli kriterlere göre sorgulanır. Sonuçta kararın iyi olup olmadığına karar verilir. Peki, nedir bu kriterler? diye düşünebilirsiniz. Kararın kısa sürede alınması, farklı ve orijinal olması, mali kar getirmesi ya da zarardan kurtarması, amaca ulaştırması vb. şeklinde sıralayabiliriz. Yeri gelmişken iyi bir kararın bazı özelliklerini de sıralamak isterim.

  • Karar mutlaka sorunun çözümü ya da hedefe ulaşma noktasında etkili olmalıdır.

  • Aldığımız karar gerçekçi ve uygulanabilir olmalıdır.

  • Karar doğru zamanda alınmış olmalıdır. Fırsatlar kaçırılmamalı ve gecikme yaşanmamalıdır.

  • Etkin kararlar almak şansa bırakılmaz. Kararın hedef grubunu tanımak, riskleri öngörebilmek ve gerekli verileri toplamak gerekir. Duygusal ve bilişsel faktörler de karar verme sürecine etki eder.

Verdiğimiz kararların etkileri sadece kendi hayatımız üzerine olmayacaktır. Örneğin üst düzey bir devlet yetkilisinin vereceği karar tüm ulusu etkiler. Hatta uluslararası etki yaratabilir. Eğitim, sağlık, ulaşım gibi alanlarda yöneticilerin aldığı kararlar insanların hayatında köklü değişikliklere yol açabilir. Bir işletme yöneticisin aldığı etkin ya da yanlış karar o işletmenin rekabet ortamındaki konumunu alt üst edebilir. Aynı şekilde bireysel kararlarımız sadece bizi değil ailemizi ve sevdiklerimizi de etkiler.

Etkin Karar Verme Nasıl Gerçekleşir?

Karar vermemizi gerektiren durum basit ise çok zorlanmayız. Karmaşık süreçlerde ise durum tersine döner. Yanlış karar verme riski de artar. Özellikle üretim, finans ve yatırım gibi alanlarda alınacak kararlar daha dikkatli bir çaba gerektirir. Bu durumda etkin karar vermek için doğru bir strateji belirlemek gerekir. Atacağımız doğru adımlar bizi doğru kararlara taşır. Dilerseniz bu doğru adımları sıralayarak yazımıza devam edelim.

  • Amacımızı net olarak belirlemeliyiz. “Neye karar vermek istiyoruz?” sorusunu tereddüte yer vermeyecek şekilde yanıtlayarak işe başlamamız akıllıca olacaktır.

  • Amacımızın hayatımıza ne denli etki edeceği önemlidir. Kısa ve uzun vadeli etkileri gözden geçirmekte fayda var.

  • Önceliklerimizin ne olduğunu netleştirmeliyiz.

  • Kararımızın çerçevesini çizmeliyiz. Kararımızın neler gerektirdiğini tanımlamalı ve listelemeliyiz.

  • Zamanı doğru kullanmalıyız. Kararımızda gecikmemeli ama acele de etmemeliyiz. Acil kararlarımızın bedeli ağır olabilir.

  • Araştırma yapmalı ve kararımızla ilgili veri toplamalıyız. Bu verileri internetten, kitap ve dergilerden, ya da arkadaşlarımızdan, aile çevremizden toplayabiliriz.

  • Bilgi toplamak tek başına yeterli olmayacağı için edindiğimiz bilgileri analiz etmemiz gerekir.

  • Beyin fırtınası yapmalıyız. Etkin bir kararın temel ilkesi tüm seçenekleri başlıklar halinde görebilmektir. Farklı bakış açıları kararımızda doğru noktaya odaklanmamızı sağlar.

  • Seçeneklerimizi gerçekçi olarak belirlemeli ve tanımlamalıyız.

  • Bizi hedefimize götürebilecek hedefleri netleştirip negatif ve pozitif yönlerini belirlemeliyiz.

  • En uygun seçeneği bularak karar vermeliyiz. Bu noktada vereceğimiz karar hayati bir öneme sahipse seçimleri tekrar tekrar gözden geçirmekte fayda var.

  • Yaşanmışlıklarımızı ve deneyimlerimizi göz önüne almalıyız.

  • Kararlarımızı sosyo ekonomik boyutta değerlendirmeliyiz.

  • Bir eylem planı oluşturmalıyız. Planımız, kararımızda yardımcı olacak kişiler, bütçe, alınması gereken tedbirler vb. başlıkları içermeli.

  • Kararımızın sürdürülebilir olmasını sorgulamalıyız.

Tüm bu adımları gerçekleştirirken mutlaka yedek bir kararımız olmalıdır. Etkin karar verme sürecinde mükemmeli yakalamak mümkün değildir. Önemli olan hedefimize en yakın noktaya taşıyacak kararlar verebilmektir. Hata yapmamızda mümkündür. Bu durumda kendimizi acımasızca eleştirme yerine hatamızdan ders çıkarmaya odaklanmalıyız. İnsanız, endişelenmemiz ve paniklememiz gayet doğal.
Özellikle evlilik gibi kararlarda duygusallığımızın etkili olacağını öngörmeliyiz. Bizim adımıza mantıklı düşünecek kişilerin desteğini ve onayını almak faydalı olacaktır. Tüm bu adımlara rağmen etkin karar veremiyor isek mutlaka netleştirmediğimiz bir adım vardır. Paniğe kapılıp ilkelerimizden ödün verme hatasına düşmemeliyiz. Bu arada alacağınız kararlarla ilgili hayal kurmanızı tavsiye ederim.

Etkin Karar Veren Kişilerin Özellikleri Nelerdir?

Karar verme oldukça karmaşık bir süreçtir. Her birey karar verme sürecinde farklı yollara başvurur. Örneğin güvendiği birine danışabilir. Astrolojiyi göz önüne alabilir. Tarot kartlarına ya da kahve falına bakmak gibi şaşırtıcı eylemlerde bulunabilir. Yazı tura atarak kararı şansa bırakanlara dahi rastlamamız mümkün. Tabi bu seçeneklere ancak bireysel kararlarda başvurulur. Profesyonellikle bağdaşması mümkün değildir.
Bazı insanlar doğuştan yönetici ve lider ruhludur. Hemen her konuda hızlı ve etkili kararlar alabilirler. Karar aşamasında sergiledikleri özgüven çevrelerindekilerde hayranlık uyandırır. Yazımın devamında etkin karar veren kişilerin ortak özelliklerini maddeler halinde bulabilirsiniz.

  • Etkin karar verebilenler etkili iletişim tekniklerini bilirler.

  • Karar verecekleri alanda yetkin ve bilgilidirler.

  • Detaylara özen gösterirler.

  • Zaman yönetiminde başarılıdırlar.

  • Gerektiğinde risk alabilir ve insiyatif kullanabilirler.

  • Önerilere açıktırlar.

  • Eleştirilmekten korkmazlar.

  • Objektif bakış açısına sahiptirler.

  • Duygusal zekâları yüksektir.

  • Tutarlı ve dengelidirler.

  • Öz eleştiri yapabilirler.

  • Ön yargıları yoktur.

  • Sorunlara çözüm odaklı yaklaşırlar.

  • Yaratıcı düşünme yeteneğine sahiptirler.

  • Önyargıdan kaçınırlar.

  • Tehlikeli düzeyde iyimserlikten uzak ve tedbirlidirler.

Etkin karar alabilen kişiler gerektiğinde uzman desteğine başvurmaktan çekinmezler. Bu destek onlara objektif bakış açısı kazandırır. Aile ve evlilik danışmanları, kariyer koçları bu açıdan sık başvurulan profesyonellerdir. Aynı şekilde yatırım ve finans uzmanları da resmi kurum ve işletmelere yol gösterici hizmet verirler.

etkin karar verme teknikleri etkin karar verme teknikleri eğitimi etkin karar veren kişilerin özellikleri etkin karar veren kişiler etkin karar verme
İlknur Işık
İlknur Işık
Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.