AnasayfaBlogEdebiyat ve Sinemada Büyülü Gerçekçilik 
Nedir?

Edebiyat ve Sinemada Büyülü Gerçekçilik 

22 Nisan 2021
Bir erkek ve kadın birlikte akordeon çalmaktadır. Adamın üzerinde açık mavi bir gömlek ve koyu renk bir pantolon, kadının üzerinde ise kolları fırfırlı beyaz bir elbise ve desenli bir başörtüsü vardır. Her ikisi de çalarken gözlerini kapatmış, adam sol eliyle akordeonun tuşlarına basarken kadın da sağ eliyle körüğe basıyor. Akordeon iki tonlu kahverengi renkte ve ortasında küçük bir metal plaka var. Arka plan bulanıklaştırılmış ve görüntü çifte ve müzik aletine odaklanmıştır.
Kavram/Kişi/EserBüyülü Gerçekçilik İçindeki RolüEk Bilgi
Büyülü GerçekçilikAkıl ve mantıkla çözülemeyen fantastik ögeleri gerçekçilik içerisinde ele alan bir anlatı biçimiTürk masallarında ve anonim hikayelerde bu akımın izleri görülebilir
Franz RohBüyülü gerçekçilik kavramını ilk kez kullanarak bu akımın oluşmasında rol oynamıştırKavram, ilk başta Alman ressamların fantastik temalı çalışmalarını adlandırmak için kullanılmıştır
Jorge Luis BorgesBu terimin edebiyat dünyasındaki ilk örneklerini vermiştir'Alçaklığın Evrensel Tarihi' adlı hikaye kitabı akımın ilk örnekleri arasında sayılır
Gabriel Garcia MarquezBüyülü gerçekçilik türünde önemli eserler veren popüler bir yazardırBir röportajında büyülü gerçekçilik hakkındaki görüşlerini paylaşmış ve bu akımın tanınmasında önemli bir rol oynamıştır
AmelieBüyülü gerçekçilik akımını sinemada temsil eden bir filmdirMasalsı anlatım ve gerçekçilik elementlerini birleştirerek bu akımın sinemadaki ilk örneklerinden biridir
İhsan Oktay AnarTürkiye'de bu türde eserler veren popüler bir yazardırAnar'ın eserleri, Türk edebiyatında büyülü gerçekçiliğin yaygın örneklerini oluşturur
UlakTürk sinemasında büyülü gerçekçilik akımına örnek olan bir filmdirFilm, çekim teknikleri ve senaryosu itibariyle büyülü gerçekçilik akımının Türkiye'deki temsilcilerinden biridir
Masal AnlatıcılığıBüyülü gerçekçilik akımının temelini oluşturan bir anlatı tarzıdırBüyülü gerçekçilik, bazı yönlerden masal anlatıcılığının bir tür evrim olarak kabul edilir
Massimo BontempelliBüyülü gerçekçilik teriminin edebiyata ilk uygulayıcısıBontempelli, bu türün literatüre kazandırılmasında öncü olmuştur
Latin Amerikalı YazarlarBüyülü gerçekçilik türünün edebiyatta öne çıkmasını sağlamışlardırGabriel Garcia Marquez, Isabel Allende bu yazarlar arasında sayılabilir

Akılla çözülemeyen, fantastik ögeler içeren, mantıkla anlaşılamayan gerçeklikler edebiyat ve sinema terimlerinde ‘Büyülü Gerçekçilik’ olarak adlandırılmaktadır. Özellikle Türk masallarında ve anonim olan çoğu hikâyede bu akımın etkileri görünmektedir. Oluşturulan bu anlatımlarda mistik ve tuhaf atmosferlerde bütün olan gerçeklik düşüncesi bozulur.

Öğretiler ve değer yargıları değişir; paradokslar, ironiler, mecazlar iç içedir. Oluşturulan bu yeni gerçeklik durumu masal anlatıcılığı olarak da değerlendirilebilir. Ancak masal anlatıcılığı ile büyülü gerçekçiliği birbirinden ayıran en belirgin özellik; birinde doğal olmayan şeylerin (devler-periler vb.) açık bir şekilde belirtilmesiyken, diğerinde hikâyenin içine yedirilerek inandırıcılığının yüksek tutulmasıdır. Bu nedenle kurgusallık büyülü gerçekçilik akımında önemli bir yer tutmaktadır.

Edebiyatta Büyülü Gerçekçilik 

Terim olarak ilk kez Alman tarihçisi ve sanat eleştirmeni Franz Roh tarafından Alman ressamların, temaları ve konuları fantastik, hayal ürünü olan çalışmalarını adlandırmak amacıyla kullanılmıştır. Edebiyatta ise ilk kez İtalyan eleştirmen ve yazar Massimo Bontempelli tarafından dile getirilmiştir. Edebiyatta bu terimin ilk örneği Arjantinli yazar Jorge Luis Borges tarafından yazılan “Alçaklığın Evrensel Tarihi” isimli kısa hikâyelerden oluşan kitap olarak kabul edilmektedir. Latin Amerikalı yazarlar bu türün ilk ve en önemli eserlerini vermiştir.

Bu akıma tabi olan eserler okuyucunun aşina oldukları ortamları konu aldığı için gerçekçi bir kurguya sahiptir. Fantastik ögeleri ve masalsı anlatımları normalleştirerek okuyuculara sunmaktadırlar. Hikâyelerde bahsi geçen büyülerin günlük yaşamın parçası olduğu fikrini güçlendirmek için sınırlı bilgi verilip açıklama yapılmamaktadır. Anlatımlarda ironi kullanılarak karakterler; psikolojik, ahlaki özellikleri dışında gerçekleştirmiş oldukları eylemlerle tanıtılmaktadır. Kurgusal olarak bakıldığında ise; masallar, düşler, destanlar veya çağrışımlarla ilerleyen bu tür hikâyelerde normal edebi metinlerin dışına çıkılarak giriş – gelişme – sonuç bölümlerini içermezler.

Geçmiş, şimdi ve gelecek iç içe geçirilerek hikâyenin diriliğini ve daha derin okuma yapılmasını sağlarlar. Gabriel Garcia Marquez, Salman Rushdie, Isabel Allende, Toni Morrison ve Haruki Murakami gibi birçok yabancı yazar büyülü gerçekçilik türünde eserler vermiştir. Ülkemizde de Latife Tekin, İhsan Oktay Anar, Hasan Ali Toptaş, Nazlı Eray gibi isimler bu türde eserler yaratmışlardır.

Sinemada Büyülü Gerçekçilik 

Edebiyat dünyasında ortaya çıkan büyülü gerçekçilik akımından esinlenilerek yazılan senaryolar, sinemada görselliğe hitap ederek yeni bir soluk getirmiştir. Masalsı anlatım; rengârenk, büyülü ve gerçekliğe yedirilmiş haliyle beyaz perdede sanat eserleri oluşturulmasını sağlamıştır. Bu tarz filmlerde mantık hatası aranmamaktadır. Bunun en önemli nedeni ise izleyicilere ilginç şekillerde daha önce hayatın herhangi bir alanında karşılaştıkları, tanıdık olan ve yadırganmayacak şekilde sunulmasıdır. Yabancı filmlerdeki örnekleri; Amelie, Big Fish, Çingeneler Zamanı, Paris’te Gece Yarısı, Pan’ın Labirenti, Ruhların Kaçışı (animasyon), Liar Liar. Türkiye’de ise; Ulak, Sen Aydınlatırsın Geceyi ve Gölgesizler filmleri çekim teknikleri ve senaryoları itibariyle büyülü gerçekçilik akımına örnek olarak gösterilebilir. 

Sinemanın görselliği haricinde senaryolarının da önemli olduğu düşünülürse yazımla başlamış olan büyülü gerçekçilik akımı sinemaya da bu yolla dâhil edilmiştir. Günümüzde yazarlar ve yönetmenler hem kendi iç dünyalarında yaşadıkları farklı deneyimleri, hem eleştirilerini hem de halk dilinde yer edinen hikâyeleri gerçeklik olgusu ile buluşturarak bizlere sunmaktadır. İşin aslı ise Gabriel Garcia Marquez’in bir röportajında ‘’19 yaşında hukuk fakültesi 1. Sınıf öğrencisiyken Kafka’nın Dönüşüm kitabında giriş cümlesini hatırlıyorum – Bir sabah sıkıntılı rüyalardan uyanan Gregor Samsa kendini yatağın içinde dev bir böcek olarak bulur. – Okurken ‘Lanet olsun’ diye mırıldanırken buldum kendimi. Kimse bana böyle bir şeyin yapılabileceğini ve mümkün olduğunu söylememişti. Demek olabiliyormuş. Babaannem de böyle anlatırdı hikâyelerini. En saçma masalları gerçekmiş gibi.’’ Belirttiği şekildedir. En eski zamanlardan bizlere miras olarak kalan masal ve hikâye anlatıcılığı büyülü gerçekçilik akımının temelini oluşturmaktadır.

YAZAR: TUĞÇE EREK

Büyülü Gerçekçilik, Akıl ve mantıkla çözülemeyen fantastik ögeleri gerçekçilik içerisinde ele alan bir anlatı biçimi, Türk masallarında ve anonim hikayelerde bu akımın izleri görülebilir, Franz Roh, Büyülü gerçekçilik kavramını ilk kez kullanarak bu akımın oluşmasında rol oynamıştır, Kavram, ilk başta Alman ressamların fantastik temalı çalışmalarını adlandırmak için kullanılmıştır, Jorge Luis Borges, Bu terimin edebiyat dünyasındaki ilk örneklerini vermiştir, 'Alçaklığın Evrensel Tarihi' adlı hikaye kitabı akımın ilk örnekleri arasında sayılır, Gabriel Garcia Marquez, Büyülü gerçekçilik türünde önemli eserler veren popüler bir yazardır, Bir röportajında büyülü gerçekçilik hakkındaki görüşlerini paylaşmış ve bu akımın tanınmasında önemli bir rol oynamıştır, Amelie, Büyülü gerçekçilik akımını sinemada temsil eden bir filmdir, Masalsı anlatım ve gerçekçilik elementlerini birleştirerek bu akımın sinemadaki ilk örneklerinden biridir, İhsan Oktay Anar, Türkiye'de bu türde eserler veren popüler bir yazardır, Anar'ın eserleri, Türk edebiyatında büyülü gerçekçiliğin yaygın örneklerini oluşturur, Ulak, Türk sinemasında büyülü gerçekçilik akımına örnek olan bir filmdir, Film, çekim teknikleri ve senaryosu itibariyle büyülü gerçekçilik akımının Türkiye'deki temsilcilerinden biridir, Masal Anlatıcılığı, Büyülü gerçekçilik akımının temelini oluşturan bir anlatı tarzıdır, Büyülü gerçekçilik, bazı yönlerden masal anlatıcılığının bir tür evrim olarak kabul edilir, Massimo Bontempelli, Büyülü gerçekçilik teriminin edebiyata ilk uygulayıcısı, Bontempelli, bu türün literatüre kazandırılmasında öncü olmuştur, Latin Amerikalı Yazarlar, Büyülü gerçekçilik türünün edebiyatta öne çıkmasını sağlamışlardır, Gabriel Garcia Marquez, Isabel Allende bu yazarlar arasında sayılabilir
Edebiyat ve Sinemada Büyülü Gerçekçilik edebiyatta büyülü gerçekçilik sinemada büyülü gerçekçilik Büyülü Gerçeklik
Bu resimde ikisi de gözlük takan bir erkek ve kadın görülüyor. Adam mavi bir gömlek ve siyah bir pantolon giyerken, kadın beyaz bir gömlek ve mavi bir kot pantolon giymektedir. Her ikisinin de gözlükleri takılı ve dümdüz ileriye bakıyorlar. Adamın kolu kadının beline dolanmış ve yüzleri birbirine yakın göründüğü için birlikte bir anı paylaşıyor gibi görünüyorlar. Arka plan yumuşak, kirli beyaz bir renktedir. Işık hafif loş, görüntüye yumuşak ve sıcak bir his veriyor. Gözlüklerine rağmen, gözleri hala bir duygu belirtisi gösteriyor. Birbirlerinin varlığından memnun ve mutlu görünüyorlar.
Konuk Yazar
Blog Yazarı

İstanbul İşletme Enstitüsünde yazılarının yayınlanmasını isteyen konuk yazarlarımız için oluşturulan bilgi kartıdır. Birçok alanda ve disiplindeki yazıları bu hesap üzerinde bulabilirsiniz.

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.