Close
Mobil Menu Bars

Çalışma Yaşamının Kabusu Mobbingin Neden ve Sonuçları

23 Eylül 2020, 800 defa okundu.
Çalışma Yaşamının Kabusu Mobbingin Neden ve Sonuçları
mobbing, mobbing eğitimi, iş hayatında mobbing, psikolojik taciz, dikey mobbing,

Bu yazımızda, mobbing davranışının nedenleri, çatışma ve mobbing kavramlarının farkı, mobbingin bireysel ve kurumsal sonuçları, baş edilebilen bir davranış olduğuna değinilmiştir. Bunun yanı sıra, mobbing ile baş etmeye yönelik ön adımının Mobbing Eğitimi almak olduğundan bahsedilmiştir.

Bundan önceki yazıda mobbinge ilişkin genel bir çerçeve çizmiştim. Mobbing davranışı, geçmişi 1960’lı yıllara kadar uzanan, karşı tarafı yıldırma, yıpratma, üzerinde baskı kurmaya yönelik yapılan negatif, saldırgan, agresif, etik dışı davranışlardır. Özellikle günümüz iş dünyasında kalabalık nüfuslu iş yerlerinde konuya ilişkin farkındalığın da artması ile mobbinge daha sık rastlanır olmuştur.

İster kalabalık iş yeri olsun, ister az kişinin çalıştığı kurumlar olsun, iş yaşamında herkesin yaşayabileceği bir davranış olarak karşımıza çıkmaktadır. Öncelikle davranışın mobbing olup olmadığını ayırt etmek gerekir. Mobbingin pek çok nedeni bulunmaktadır. Nedenlerinin  yanı sıra, birçok bireysel ve kurumsal sonuçları da vardır.

Mobbing’in Nedenleri Nelerdir?

Karşılıklı olarak tarafların birbirlerine karşı hoşnutsuz yaklaşımları davranışın nedeni olabilmektedir. Mobbing süreci başlayabilmektedir. Tabii ki, sürece katkıda bulunan pek çok neden de bulunmaktadır. Bunlardan bazıları;

  • Kötü, hiyerarşik bir yönetimin varlığı,
  • Kurum içi zayıf ve kopuk iletişim,
  • Liderin zayıf olması, takipçilerine güven sağlayamamış olması ve liderlik edememesi,
  • Stresli bir çalışma ortamının olması,
  • Kurumda ekip ruhunun olmaması veya benimsenmemesi,
  • Takım çalışmalarının azlığı ya da olmamasıdır.

En Çok Görülen Mobbing Türü: Dikey Mobbing (Hiyerarşik Mobbing)

Literatürde en çok görülen mobbing türü, hiyerarşik mobbing yani dikey mobbing olarak karşımıza çıkmaktadır. Dikey mobbing türü, hem üstten asta uygulanan mobbingi, hem de her ne kadar nadir görülse de, asttan üste doğru uygulanan mobbingi kapsamaktadır. En çok üstten asta olan dikey mobbing görülmektedir.

Üstten asta gerçekleşen mobbing türüne örnek verecek olursak;

  • Başkalarının yanında kırıcı, küçümseme, alaycı konuşmalar,
  • Çalışanı haksız yere suçlama ve yargılama,
  • Çalışana işinin doğasında ve iş tanımında olmayan işlerin yüklenmesi,
  • Görüş ve önerilerine saygılı olmamak ve fikirlerini beyan etmesine engel olmak,
  • Çalışanlar arası ayrım yapmak,
  • Kapasiteli olmasına rağmen çalışana iş vermemek.

Mobbing Sürecinde Rol Alanlar

Mobbing süreci denildiğinde, üç grup insan akla gelmektedir. Bunlar; mobbing uygulayıcıları, mobbing kurbanları ve mobbing seyircileridir. Mobbing uygulayan kişilerin genellikle zayıf, narsist, antipatik, kompleksli bireyler oldukları bilinmektedir. 

Mobbing kurbanları yani mağdurlarının ise, herhangi bir ayırt edici kişilik özellikleri bulunmamaktadır. Genellikle çalışkan, vasıflı, girişken, dürüst, gelişme ve değişmelere açık kişiler oldukları bilinmektedir. Her sektörde, her bireyin karşı karşıya gelebileceği bir olgudur. Şüphesiz en çok hasar alan ve zarar gören kişiler mobbing’in kurbanlarıdır. Davenport vd., kurumda yeni fikirler ortaya atan ve üretken kişilerin dikkat çekmesi ve diğer kişilerde bu durumun rahatsızlık uyandırması nedeniyle mobbing’e maruz kaldıklarını ortaya atmışlardır.

Mobbing’in seyirci grubu yani izleyicileri ise, her şeyin farkında olan ve süreci yok sayan kişilerdir. Süreci gözlemleyen bireylerdir. Ancak bu kişiler, genellikle başta işini kaybetme korkusu olmak üzere çeşitli sebeplerden dolayı mağdur kişinin yanında durmayı tercih etmezler.

mobbing, mobbing eğitimi, iş hayatında mobbing, psikolojik taciz, dikey mobbing,

En Çok Görülen Sektörler

Gerek ülkemizde, gerekse Dünya’da, kamu ve özel sektör olmak üzere pek çok mobbing vakasına rastlanmaktadır. Her sektörden bireyin başına gelebileceği unutulmamalıdır. En çok görülen iki sektör ise, sağlık ve hizmet sektörü olarak karşımıza çıkmaktadır. Yerli ve yabancı literatürde, konuya ilişkin pek çok farklı sektörü kapsayan çalışma bulunmaktadır.

Çatışma ve Mobbing Aynı Kavramlar Mıdır?  

Tabii ki hayır. Çatışma ve mobbing davranışları çokça karıştırılan kavramlar arasında yer almaktadır. Her ne kadar benzer kavramlar gibi görülse de, iki ayrı kavram olduğunu vurgulamak gerekir. Çatışma, iki ya da daha fazla kişi ya da grupların arasında çeşitli sebeplerden dolayı meydana gelen uyuşmazlık durumudur. Tarafların zıtlaşma, ters düşme, uyumsuzluk içinde olmasıdır. Anlaşmazlık anlamına gelen çatışmanın, kurum içerisinde dozunda dediğimiz, yapıcı, faydalı ve kurumu ileriye götüren yönü vardır. Tabii ki, sadece olumlu yönünün olduğunu söylemek doğru değildir. Olumlu olmasının yanı sıra, olumsuz tarafı da mevcuttur. Çatışmanın klasik ve modern anlayışa göre farklılaştığı bilinmektedir. Klasik bağlamda çatışma, kurum için tehlikeli ve derhal önlenmesi gereken bir olgudur. Klasik anlayıştaki yöneticiler, mümkün olduğunda çatışmadan kaçınma, kabul etmeme eğilimindedirler.

Modern bağlamda ise, çalışanları motive eden, belirli düzeyde faydalı ve kuruma rekabet avantajı sağlayan bir olgu olarak kabul edilmektedir. Çatışmalar, kuruma zarar verecek seviyeye ulaştığında gerekli önlemler alınmalı ve çözümler geliştirilmelidir.  Modern anlayışa göre yöneticiler ise, çatışmanın varlığını kabul eden, kurumda çatışmaya yönelik önlemler alan kişilerdir.

Mobbing davranışında ise, bireyler ya da kurumlara fayda sağlayan bir yön bulunmamaktadır. Mobbing, kişi ya da kişilerin hedef alınarak, kasıtlı, planlı, bile isteye yıpratılması, yıldırılmasıdır. Saldırgan, agresif, etik ve ahlak dışı davranışlardır. Heinz Leymann, çatışma ve mobbing arasındaki ayrımı ele alırken, davranışın sıklık ve süresine dikkat çekmiştir. Çatışma kısa soluklu olur, yönetilir ve gerekli çözüm bulunur. Fakat mobbing davranışında, davranışın tekrarını dikkate almak gerekir.

mobbing, mobbing eğitimi, iş hayatında mobbing, psikolojik taciz, dikey mobbing,

Mobbing’in Bireysel ve Kurumsal Sonuçları

Hem bireylere hem de kurumlara yıkıcı, zararlı olan mobbing davranışının bireysel ve kurumsal sonuçları vardır. Bunlardan bazıları;

  • İşe devamsızlık,
  • İş devir oranında artma,
  • Performans ve verimlilikte düşme,
  • Kuruma bağlılıkta azalma,
  • Yoğun stres yaşama,
  • Tükenmişlik sendromu,
  • Depresyona yakalanma,
  • Bireylerin aile hayatlarının olumsuz yönde etkilenmesi,
  • Mide, kalp, psiko-somatik cilt hastalıkları görülmesi vb.  

Mobbing Eğitimine Katılarak Davranış İle Baş Etmeyi Öğrenebilir Miyim?

Tabii ki. Öncelikle öz farkındalığınızın olması, davranışın mobbing olduğunun doğru tespit edilmesi, tanımlanması ve baş etmenin yollarını aramak üzere mobbing eğitimi destek olacaktır. Baş etmede hem bireysel hem de kurumsal önlemler bir arada ele alınacaktır. Mobbing (psikolojik taciz) davranışına dair daha detaylı bilgi edinmek adına İstanbul İşletme Enstitüsü’nde, benim de eğitmeni olduğum Mobbing eğitimimize katılabilirsiniz.

Mobbing Sürecine Dahil Olan Kişiler Arasında En Çok Zararı Kim Görmektedir?

Bir kurumda bu denli negatif bir davranış sergilenirse, hiç şüphesiz kurumdaki her birey bundan etkilenecektir. Ancak tabii ki, bu süreçte en çok yıpranan, mutsuzluk yaşayan ve zarar gören kişiler mobbing’e maruz kalanlar olacaktır.

Mobbing Eğitiminin Amacı Nedir?

Mobbing eğitiminin amacı, davranışın doğru tanımlanması, davranışa ilişkin detaylı bilgileri özümsemek ve gerek bireysel gerekse kurumsal olarak baş etme yöntemlerine yönelik rota çizmektir. Mobbing davranışı ile ilgili detaylı bilgi edinmenin yanı sıra, sınavda başarılı olduğunuz takdirde sertifika almaya da hak kazanacaksınız.

Kurumda Yaşanan Küçük Bir Çatışma Mobbing İle Aynı Anlama Gelir Mi?

Tabii ki hayır. Kurumda yaşanan her olumsuz olay ya da durumlar, anlaşmazlıklar mobbing olarak algılanmamalıdır. Belirli düzeyde olan çatışmanın olağan, faydalı ve yapıcı yönü bulunmaktadır. Fakat mobbing davranışının olumlu bir yanı yoktur. Mobbing’i çatışmadan ayırt eden en önemli fark, davranışın sık olması ve uzun süreli olmasıdır.

Mobbing Davranışının Sadece Bireysel Sonuçları Mı Bulunmaktadır?

Hayır. Mobbing olgusunun bireysel sonuçları olduğu gibi; işe devamsızlık, iş devir oranında artış, iş ve kurumsal performansta düşme, kuruma bağlılıkta azalma gibi pek çok kurumsal sonuçları da bulunmaktadır. 

Bu yazıyı beğendiysen
şimdi paylaş!
Blogger
Özgeçmiş

Yıldız Teknik Üniversitesi'nde İşletme Yönetimi doktora eğitimini tamamladı. İşletme, insan kaynakları ve kişisel gelişim üzerine yazıyor.

Devamı
Yorumlar(0)
Ortalama Değerlendirme 5

Yorum yapabilmek için Oturum Aç'manız gerekmektedir.

Yorum yapılmamış, yapan ilk sen ol!