AnasayfaBlogBeslenme ve Diyetetik Bölümü
Bölümler

Beslenme ve Diyetetik Bölümü

05 Temmuz 2020
Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Beslenme ve Diyetetik, genel beslenme kurallarının tümünün insanlar için aynı olmasına rağmen, beslenmenin her bireyin bireysel özelliklerine göre seçilmesi gerektiğine inanmaktadır. Hasta kişi beslenme ve diyetetik açısından bakıldığında, öncelikle sağlıksız diyetin neden olduğu hasta vücuduna verilen zararı azaltmanın yanı sıra hastalığın neden olduğu metabolizmayı geri kazanması amaçlanmaktadır.

Beslenme ve Diyetetik ayrı bir ilaç olarak kullanılamaz, ancak olağan tıbbi uygulamaları tamamlar ve iyileşme sürecini hızlandırmak için gereken gayreti gösterir. Her canlının yaşamını sürdürmesi için beslenmesi gerekir. Beslenmeden yaşayabilen bir canlı yoktur. Normal büyüme, gelişme ve sağlıklı yaşam için iyi beslenme gerekir. Yalnız açlık duygusunu gidermek için yemek, iyi beslenmek değildir. Karın doyurmakla büyüme ve gelişme için yeterlilik sağlanamayacağı gibi sağlık da korunamaz.

İyi beslenme; tüm besin öğelerini ihtiyacı karşılayacak miktarda ve kalitede düzenli, sürekli ve ekonomik olarak vücuda sağlamaktır. iyi beslenmeyi yeterli ve dengeli beslenmeyle eş anlamda kullanabiliriz. Besin öğesi; besinlerin bileşiminde bulunan ve vücutta değişik görevleri olan karbonhidrat, protein, yağ, vitamin gibi kimyasal maddelerdir. Besin ise, besin öğelerinin kaynağını oluşturan bileşiklerdir. Vücut çalışması için çok çeşitli besin öğesi gerekir. Bunların tümünün vücuda alınması iyi beslenme için yeterli değildir. Önemli olan, besin öğelerinin tümünden ihtiyacı karşılayacak miktarda alınmasıdır. Az veya çok alınması zararlıdır. Miktar yanında kalitesi de önemlidir.

Besin öğelerinin kalitesi, besinin kaynağına göre farklılık gösterir. Örneğin, süt ve yumurta proteinlerinin kalitesi, tahıl proteinlerinin kalitesinden üstündür. İyi kaliteli protein almadan, yalnız tahıl proteini ile bu besinin ihtiyacı karşılanamaz. İşte beslenme ve diyetetik bölümü bu benzeri sorunların çözümü için araştırma ve geliştirme yapan beslenme ve besin konularında uzman yetiştiren bir alandır.

Beslenme Bilimi ve Gelişimi 

Tarihi gelişim içinde, insanlığın en önemli sorunlarından biri besin ihtiyacını karşılamaktır. Avcılık, araç yapımı, hayvanların evcilleştirilmesi, günümüzde olağan sayılan besinlerin üretimi, yenilenebilecek duruma getirilmesi, işlenmesi, pişirilerek yenmesi yüzyıllar süren aşamalardan geçerek gelişmiştir. Şekil ve özelliği değişmiş olmakla birlikte, eskiden olduğu gibi günümüzde de beslenme en önemli sorunlardan biridir.

Dünya nüfusunun yaklaşık dörtte biri yetersiz ve dengesiz beslenmektedir. Bunların önemli  bir kısmı açlık tehlikesi içindedir. Kötü beslenme, açlık ve kıtlıktan ölenlerin sayısı artmaktadır. Dünya nüfusundaki hızlı artışa karşın,besin üretiminde aynı hızda artış olmamaktadır. Nüfus artış hızına göre, besin üretiminde gerekli artış sağlanamazsa, çok daha ciddi beslenme sorunlarının ortaya çıkmasından korkulmakta ve bunlara çözüm yolları bulmak için çalışmalar yapılmaktadır.

Beslenme bilim dalı, genel olarak beslenme ve besinlerle ilgili konuları;sağlık, toplumsal ve ekonomik yönleriyle inceler. Beslenme, yalnız fizyolojik değil, aynı zamanda toplumsal bir olaydır. Fizyolojik ihtiyacın beslenme, sağlık ve toplumsal hayatın özelliklerine uygun ve ekonomik olarak karşılanmasıyla ilgili her türlü konu, beslenme biliminin kapsamına girer. Bu bilimin çalışma alanlarının başlıcaları şunlardır:

  • İhtiyaç duyulan besin öğelerinin yapıları, özellikleri, vücut çalışmasındaki etkileri, ihtiyaç miktarları, kaynakları, yetersizliğini önleme yolları

  • Besinlerin bileşimi, özellikleri, besin değerleri, üretiminden tüketimine kadar uygulanan işlemler ve bu işlemlerin besin öğeleri ve besinlerin kalitesine etkileri ihtiyaç miktarları, kaynakları yetersizliğini önleme yolları.

  • Besinlerin bileşimi, özellikleri, besin değerleri, üretiminden tüketimine kadar uygulanan işlemler ve bu işlemlerin besin öğeleri ve besinlerin kalitesine etkileri, sağlık kurallarına uygunluğu

  • Çeşitli yaş, durum ve hastalıklarda beslenme

  • Çeşitli yaş ve durumdaki birey ve grupların beslenme imkanları; beslenmelerinin planlanması; gelenek, görenek, inanç ve alışkanlıkları; beslenme sorunları ve nedenleri; toplumların beslenme durumunu iyileştirici çözüm yollarının araştırılması

Besin Öğeleri ve Beslenmeyle İlgili Tanımlar

Besin öğeleri vücuda besinlerle alınır.Besinin türüne göre içerdiği besin öğlerinin çeşit, miktar ve kalitesi değişir. Hiçbir besin, tüm besin öğelerini gereksinimi karşılayacak düzeyde içermez. Besinlerin hazırlanması, işlenmesi ve saklanması sırasında da bazı besin öğeleri kaybı olur. Vücut çalışması için gerekli besin öğeleri; karbonhidrat, yağ, protein, vitamin, mineral ve su olmak üzere altı ana grupta toplayabiliriz.

Su dışındaki her besin öğesi farklı grup ve içeriklerde besin öğeleri içerir. Vücudun temel yapısını oluşturan maddeler; su, protein, yağ, mineral ve karbonhidratlardır. Bu maddeler, alınan besin öğelerinin değişimi ve vücut yapısına benzetilmesiyle oluşur. Büyüme, gelişme, onarım, sağlıklı yaşam gerekli besin öğelerinin alınması, bunların denge içinde değişim ve dönüşümleriyle sürdürülür. Beslenmede sık kullanılan bazı temel kavramların anlamlarına gelince aşağıdaki yorumları yapabiliriz.

Yeterli ve Dengeli Beslenme: İyi beslenme anlamında kullanılır. Büyüme, gelişme ve sağlıklı yaşayabilmek için gerekli enerji ve tüm besin öğelerini, ihtiyaç karşılayacak miktar ve kalitede vücuda almaktır. 

Yetersiz ve Dengesiz Beslenme: Kötü beslenme anlamı taşır. Enerji ve besin öğelerinin, ihtiyacı karşılayacak çeşitte, miktarda ve nitelikte vücuda alınmaması durumudur. Bu tür beslenenlerde büyüme ve gelişme gerilikleri, hastalıklara dayanıksızlık ve çeşitli beslenme yetersizliği hastalıkları görülür. Raşitizm, beriberi, kansızlık, skorbüt ve benzerleri beslenme bozukluğu hastalıklarıdır.

Yeterli Beslenme: Genellikle, vücudun enerji ihtiyacının karşılanması anlamını taşır.

Yetersiz Beslenme: Enerji ihtiyacının karşılanamayışı durumudur. Uzun süre enerji ihtiyacının karşılanamayışı, açlık veya yarı açlığa yol açar. Bu durumda zayıflık veya aşırı zayıflık görülür. İleri derecede yetersizlik sonucu, birey ''bir deri bir kemik ''denecek kadar zayıflar.

Dengeli beslenme :Enerji ve tüm besin öğelerini ihtiyacı karşılayacak düzeyde ve dengeli olarak almadır. İyi beslenme anlamında kullanılır.

Dengesiz beslenme: Enerji ihtiyacının dengesiz olarak karşılanması ve bazı besin öğelerinin yeteri kadar alınamaması durumunu anlatmak için kullanılır. Örneğin enerjinin önemli bir kısmı yağlardan veya şeker ve nişasta gibi saflaştırılmış besinlerle karşılanırsa, vücuda gerekli olan öteki besin yeterli alınamaz. 

Beslenme ve Diyetetik İş İmkanları Nelerdir? 

Beslenme ve diyetetik mezunları diyetisyen olarak her türlü sağlık kurumunda çalışma hakkını elde eden kişilerdir.

  • Yataklı ve Yataksız Tedavi Kurumları,

  • Aile Sağlığı Merkezleri,

  • Okullar ve kreşler,

  • Renal Bakım Üniteleri,

  • Diyabet Üniteleri,

  • Zayıflama Merkezleri,

  • Oteller,

  • Metabolik Üniteler,

  • Huzurevleri,

  • Enteral-Parenteral Beslenme Destek Grupları,

  • İşçi Beslenmesi,

  • Onkoloji Üniteleri,

  • Yemek Fabrikaları

  • Sporcu Beslenmesi,

  • Kamu Kuruluşları,

  • Transplantasyon Üniteleri,

  • Yaşlılıkta Beslenme,

  • Hava Ulaşım Hizmetleri,

  • Rehabilitasyon Üniteleri,

  • Okul Beslenme Eğitimi Programları,

  • Deniz Ulaşım Hizmetleri,

  • Kardiyoloji Üniteleri,

  • Besin Pazarlama Hizmetleri,

  • Demiryolu Ulaşım Hizmetleri,

  • Besin Kontrol Laboratuvarları,

  • Restoranlar,

  • Uluslararası Kuruluşlar

Gibi bir çok bakanlıkta ve özel laboratuvarlarda çalışma imkanı bulurlar. Diyetisyen çalışma şartları çalıştıkları kuruma göre değişir. Genellikle günlük 8 saat çalışma ve haftalık 40 saat çalışmayı tamamlamak şartı vardır.

Beslenme ve Diyetetik Mezunları Ne iş yapar?

Diyetisyenlik mesleği küresel çapta önem sahibi olan sağlık sektörü meslek gruplarından bir tanesi olduğu için geniş bir çalışma sahasına sahip durumdadır. Bir çok sağlık kuruluşunda uzman olarak çalışabilirler.

Beslenme ve Diyetetetik Dersleri nelerdir?

Beslenme insan yaşamında sağlığını doğrudan etkileyen bir faktördür. Yaşam kalitesi için besinlerin önemi göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. Beslenme ve diyetetik bölümünde sadece besinlerin meydana gelmesi, tüketimi ve toplum üzerindeki etkileri incelenmez. Temel tıp bilimleri, anatomi, gastronomi, fizyoloji, etik, tarih, İngilizce, beslenme gibi birçok ders vardır.

Lisans eğitimi veren üniversiteler pratik ve teorik eğitimi aynı anda sunmaktadırlar. Öğrenciler her eğitim döneminin belli bir süresini sahalarda birinci basamak ve ikinci basamakta çalışarak zamanlarını geçirirler. Saha dersleri mesleki tecrübeyi kazanmak açısından oldukça önemlidir. Özellikle birinci basamakta hastaların beslenme alışkanlıklarının sorgulanması ve buna bağlı eğitimin verilmesi için diyetisyenlere ihtiyaç vardır.

Beslenme ve Diyetetik Taban Puanları ve Sıralama

Beslenme ve diyetetik bölümü Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi'nde 442 ve 34800 başarı sıralaması  ile alırken İstanbul Okan Üniversitesi'nde 204 puanla 483048 sıralama ile alabilmektedir. Sayısal puanla öğrenci alan beslenme ve diyetetik bölümü bir çok üniversitede yer alırken belirttiğimiz gibi puanlar 204 ile 442 arasında değişmektedir.

Beslenme ve Diyetetik Nedir?

Beslenme yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacı ve hastalıkların sebebini oluşturan bir konudur. Bu yüzden beslenme ve diyetetik insan yaşamını değerli kılan besin öğelerini araştıran ve dengeli beslenmenin anahtarını oluşturan bir alandır.

Beslenme ve Diyetetik İş İmkanları nelerdir? 

Beslenme ve diyetetik mezunları birçok sağlık kuruluşunda aile sağlık merkezlerinde, huzurevlerinde, restoranlar gibi birçok alanda beslenme uzmanı ya da diyetisyen olarak çalışabilirler.

Beslenme ve Diyetetik Mezunları Ne İş yapar? 

Bu bölüm mezunları diyetisyen ya da beslenme uzmanı olarak birçok sağlık kuruluşu merkezlerinde çalışabilirler.

diyetisyenlik beslenme ve diyetetik beslenme ve diyetetik bölümü
Nurhayat Kayar
Blog Yazarı

Ben Biyoloji öğretmeni olmakla beraber blog yazarlığına Biyoloji bilgimle birlikte Bezelye Dergisinde daha sonra da çeşitli ajanslarda içerik yazarak başladım. Şu anda İstanbul İşletme Enstitüsünde yazmaktayım. Değişik konularda sahip olduğum sertifikalar var. Bu sertifikaların arasında ileri düzey ingilizce sertifikası da yer alıyor.

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.