AnasayfaBlogTelevizyonu Kim İcat Etti?
Tarihte Bugün

Televizyonu Kim İcat Etti?

26 Ocak 2021
Televizyonu Kim İcat Etti?

Kitle iletişim araçlarının en önemlisi şüphesiz televizyon. Bilgisayara ve internete rağmen etkili olma bakımından yerini koruyor. Hala televizyona ayrılan günlük zaman, saatleri buluyor. Evet, internet var ancak televizyondan da vazgeçilemiyor. Herkesin evinde en az bir televizyon bulunuyor. Bağlantılı (dizi sektörü gibi) pek çok sektörün de öncüsü olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Peki, televizyonu kim icat etti? Hangi aşamaları geçti? İlk yayın ne zaman yapıldı? Türkiye’ye ne zaman geldi? Soruların eşliğinde geçmişten günümüze televizyonun tarihiyle ilgili yolculuğa çıkalım.

İlk Televizyon

Televizyon kelimesinin kökeninde iki dil var. Eski Yunancadan “Telos” kelimesi “uzak” anlamında. Latince kökenli “Visio” da “görmek” demek. İki kelimenin birleştirilmesiyle de televizyon kelimesi oluştu. Pek çok dilde olduğu gibi Türkçede de yerini aldı. Türk Dil Kurumu (TDK) farklı kelimeler önerdi ancak kullanılmadı. 

Televizyonla ilgili çalışmaların temeli 1800’lü yıllara dayanıyor. Çalışmalar 1800 yıllarda olsa da ilk yayın tarihi 1900’lü yılları buldu. İlk yayın 1926 yılında yapıldı. Kaynaklara göre bu tarih 26 Ocak 1926. Mucidi ise İskoç John Logie Baird. Baird, buluşunun insanların bağlayacağını ve saatlerini ona harcayacağını bilmiyordu tabi. İskoç mucit çocuk yaşlardan itibaren keşfe meraklıydı. Arkadaşlarıyla konuşabilmek için telefon sistemi kurdu. İskoçya’da Kraliyet Teknik Koleji’nde okudu. Ardından Glasgow Üniversitesi’nde elektrik mühendisliği eğitimini aldı. Birinci Dünya Savaşı sebebiyle eğitime ara verdi, silahlı kuvvetlerde çalışma isteği de geri çevrildi. Bir süre elektrik şirketinde çalıştı, ancak işi de yarım kaldı. İşi bırakma sebebi sağlık problemleriydi.

İş hayatı beklentilerini karşılamayınca Sussex’e geri döndü. Memleketine dönüşü hayalini kurduğu icatlar için çalışmasının önünü açtı. Parası yoktu, ilk televizyon yapma denemesi için malzemeleri çay tenekesi ve bir lavaboydu. Bir sonraki denemesinde bisküvi kutusu ve projeksiyon lambası; projeksiyon lambasını bisküvi kutusuyla kapladı. Basit bir düzenekti; balmumu ve nakış iğneleriyle tahta çubukları arasına tutturulan bir cihaz yaptı. Bu yapılan ilk televizyon olarak kabul edildi ve John Logie Baird de televizyonun atası. Çalışmaları bununla sınırlı kalmadı, televizyonda görüntü transmisyonunu gerçekleştirmeyi başardı. Baird’in “Televisor” adını verdiği icadı heyecan vericiydi ancak bu mekanik sistemde görüntü hem titrek hem de bulanıktı.

Televizyonun tarihi denilince Baird ile birlikte öne çıkan diğer isimler Vladimir Zworkin ve Philo T. Farnsworth. Vladimir Zworkin Rus asıllı Amerika’lı mucit. Katot ışınlı tüpü geliştirdi; bu tüp görüntüleri ekranda göstermeye yarıyordu. Philo T. Farnswort de televizyonu mekanik sistemden elektronik sisteme geçişini sağlayan kişiydi.

İlk Televizyon Yayını Ne Zaman Yapıldı?

Televizyonun ilk icat edildiği yıllar radyonun altın dönemiydi. BBC gibi büyük yayıncılar radyoya odaklanmıştı. İlk televizyon yayınını Baird 1926 yılında yaptı. Televizyon konusunda farklı ülkelerde deneme yayınları yapıldı. BBC’de 1929 yılında deneme yayınına başladı. Deneme yayınının ulaştığı kitle de sınırlıydı. Düzenli televizyon yayının ilk yapan da yine BBC oldu. Yıl 1936 idi. Televizyonun satılıp geniş kitlelere ulaşmasının da önünü açtı. İkinci Dünya Savaşı sebebiyle istasyonlar kapandı. Savaş sonrasında ise yayıncılık yeni geliştirilen tekniklerle güçlü bir iletişim aracı olarak geri döndü. 

Türkiye’nin Televizyon Tarihi 

  • Türkiye’de televizyon yayını ilk kez 9 Temmuz 1952’de yapıldı. Yayın yeri bir üniversitedeydi; İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ).

  • İlk yapılan yayının amacı öğrencilere uygulamalı eğitim vermekti. Bu sebeple de laboratuvarda kapalı devre yayınlar yapıldı. Bu yayınlar sonrasında üniversite dışına da verildi.

  • İlk canlı yayını yapan da yine İTÜ oldu. Takvim yaprakları 12 Kasım 1961’i gösteriyordu. Türkiye-Sovyetler Birliği arasında oynanacak maç vardı. Bu maç ilk canlı televizyon yayını olarak da tarihteki yerini aldı

  • Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) kuruldu. Yasası çıktı ve yürürlüğe girdi.

  • TRT ilk yayınını Ankara’dan yaptı. Bu deneme yayını 31 Ocak 1968’de yapıldı. 

  • Bu gelişmelerden sonra İTÜ’de yayın hayatını sonlandırdı. Teknik donanımını ve vericilerini de TRT’ye devretti.

  • TRT tek kanaldı. Sonrasında TRT bünyesinde yeni kanallar kuruldu.

  • Ülkemizdeki ilk özel televizyon yayını ise 1990 yılında yapıldı. İlk kurulan özel kanal Star TV oldu.

Televizyon Teknolojisi Nasıl Gelişti?

Renkli televizyonlar, televizyon teknolojisinin gelişmesi konusunda ilk adımdı. Çalışmalar ise 1940 yıllarda başladı. İlk renkli televizyonun satışa çıktığı ülke Amerika oldu. Yıl 1950 idi. 1960’lı yıllara gelindiğinde ise artık televizyon geniş kitlelere ulaşmıştı. Radyoyu tahtından etmeye başladı ve evlerin vazgeçilmesi haline geldi. Renkli televizyonların ülkemize gelişi ise 1980’li yıllarda başladı.

Televizyonlar renklendi ancak kanalları değiştirecek kumandalar yoktu. Kanallar televizyon kutusundan değiştiriliyordu. Bu işi pek çok şeyde olduğu gibi evin en küçüğü yapıyordu. İlk kumanda da 1950’li yıllarda icat edildi. Televizyona bir kablo ile bağlıydı ilk kumandalar. Teknolojik gelişmelerle birlikte uzaktan kumandalar da yapıldı. 

Televizyonlar karasal yayın yapıyordu. Bu yayınlar için de antenlere ihtiyaç vardı. Yayınlar hava durumuna göre iyi ya da kötüydü. Uydu yayıncılığıyla anten kullanımı azaldı ve akıllı uydu ile de sonuna gelindi. Ülkemizin uydu tarihiyle ilgili bilgileri “Türkiye’nin Uzaydaki Gözleri: Uyduları” başlıklı yazımızda okuyabilirsiniz. Bu hatırlatmadan sonra konumuza geri dönelim. 

1995’li yıllara kadar tüplü televizyonlar vardı. Teknolojik gelişmeler yayınlar ve kumandalarla birlikte televizyonun şeklini de değiştirdi. Tüplü televizyonlar kocaman ve ağırdı. Çok yer tutuyordu. LCD ve Plazma televizyonlarla tüplü televizyonlar da tarihe karıştı. O kocaman kutular inceldi ve ekranlar büyüdü.

Televizyonun Tahtı Sarsıldı Mı?

Yazının başında televizyonun buluşunu pek çok sektöre de öncülük ettiğini söylemiştim. Evet, teknolojiyle birlikte televizyonun şekli, araç ve gereçleri değişti gelişti.

  • Renksiz televizyonlar renklileriyle yer değiştirdi.

  • Tüplü televizyonlar da yerini Plazmalara bıraktı.

  • Televizyonun yaygınlaşması ve izleme sürelerinin armasıyla da üretilen içerikler değişiklik gösterdi.

  • Televizyon haberciliği önemli yer tutar oldu.

  • Gündüz kuşağı programlar çekildi.

  • Spor müsabakaları ekrana taşındı.

  • Diziler de sinemanın gelişimini durdurdu. Çünkü eğlenceye ve habere ulaşmak kolaylaştı.

Teknolojiyle birlikte iletişim araçları da gelişti değişti. Radyo, televizyon derken internet ve bağlantılı olarak sosyal medya platformları var artık. Televizyonun tahtı sarsıldı, internet en çok zaman harcanan iletişim aracı oldu. Haberler, internet haberciliği ile okundu. YouTube, Instagram ve Netflix gibi dijital platformlarla eğlenceye ulaşmak televizyona göre daha kolay hale geldi. Hemen burada bir not daha ekleyeyim. İnternet kullanımıyla ilgili detaylı bilgileri “Günün 3’te 1’ini İnternette Geçiriyoruz” başlıklı yazıda okuyabilirsiniz.

Geçmişten günümüze televizyonun tarihi böyleydi. Bakalım sarsılan tahtı yıkılacak mı? Pek çok şeyde olduğu gibi yaşayıp göreceğiz ve teknolojik gelişmelerle birlikte tarihe tanıklık edeceğiz.

Televizyonun tarihi ilk televizyon yayını televizyonun mucidi geçmişten günümüze televizyon televizyon haberciliği televizyonu kim icat etti ilk televizyon tüplü televizyon
Neşe Polat
Neşe Polat
Blog Yazarı

Bayburt'ta doğdu. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo-Televizyon ve Sinema bölümünden mezun oldu. Medya sektöründe çalıştı. Yayınevlerinde editörlük yaptı.

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.