AnasayfaBlogİş Hayatındaki Psikolojik Taciz: Mobbing
Mobbing

İş Hayatındaki Psikolojik Taciz: Mobbing

21 Haziran 2019
Bir kadın ve bir erkek önlerindeki bir kâğıda bakmaktadır. Adam takım elbise giymiştir ve kâğıdı elinde tutmaktadır. Kadın dikkatle kâğıda bakıyor, bakışlarını kâğıda yöneltmiş. Arka planda siyah ibreli bir saat görülüyor. Resmin sağ tarafında bir dizüstü bilgisayarın yakın çekimi, sağ alt köşesinde ise beyaz bir kağıt parçasının yakın çekimi görülüyor. İki figür önlerindeki kağıdı incelerken görüntü bir odaklanma ve konsantrasyon duygusuyla doludur.
Mobbingin TanımıMobbing UygulamalarıMobbingin Etkileri
Bir çalışanın iş ortamında maruz kaldığı psikolojik tacizi ifade eder.Kişiyi iftiraya maruz bırakmak, dedikodusunu yapmak ve yaymak vb.Özgüven kaybı, depresyon, özel hayatta sarsılma, intihar düşüncesi vb.
Üstleri, astları veya aynı statüdeki kişiler tarafından uygulanabilen bir yıldırma politikasıdır.Kişinin yalanla itham edilmesi, onunla dalga geçilmesi vb.İşten ayrılma, mesleki yetersizlik hissi, iş motivasyonun düşüklüğü vb.
Kişiye karşı cephe almak ve psikolojik savaş açmak anlamına gelir.Kişiyi küçük düşürücü ve aşağılayıcı davranışlarla saldırmak, hedef ve görevleri imkansız hale getirmek vb.Aile hayatının olumsuz etkilenmesi, iş hayatının zedelenmesi, yüksek stres seviyesi vb.
Dikey ve yatay olmak üzere iki ana çeşidi vardır. İlgili taraflar arasında gerçekleşebilir.Mağdurun otoritesinin sorgulanması, yöneticinin gücünü astlarını bezdirmek için kullanması vb.Mağdurun işten ayrılmasını zorlamak, mağdurun astlarının tacizine maruz bırakılması vb.
İş arkadaşı tarafından yapılan tacizler de mobbing kategorisine girer.Çalışanların mağdurun yeteneklerini sorgulaması, rahatsızlık yaratıcı davranışlar sergilemesi vb.Mağdurun iş ortamındaki performansının düşmesi, psikolojik rahatsızlık yaşaması vb.
Hassas/duyarlı ve stratejik olmak üzere iki temel çeşidi vardır.İşveren ve çalışan arasında veya çalışanlar arasında taciz biçimi alabilir.Mağdurun iş performansının düşmesi, işten ayrılmasının zorlaştırılması veya hatta ayrılmaya zorlanması vb.
Travma yaratıcı bir taciz şeklidir.Aşırı yüksek iş yükü, imkansız hedefler belirleme vb.Özgüven kaybı, rahatsızlık, depresyon ve intihar düşünceleri vb.
Kişinin profesyonel destek almasını gerektiren bir durumdur.İş başarısına duyulan saygıyı azaltıcı eylemler, küçük düşürülme vb.İş hayatındaki ilerlemeyi engelleme, moral ve motivasyon düşüklüğü vb.
Kişinin işten izole edilmesine dayalı tacizdir.Kişiyi sürekli olarak iş görevlerinden alıkoymak, iş arkadaşlarından izole etmek vb.Çalışanın iş yerinden uzaklaştırılması, iş azmini düşüklüğü vb.
Çok yöneticili kurumsal firmalarda daha yaygın görülen bir durumdur.Personelin hedefler ve görevler konusunda hissettiği panik, dusunememe vb.Kişinin işten uzaklaşması, iş performansının düşmesi ve özgüven kaybı vb.

Mobbing sözcüğü dilimizdeki psikolojik yıldırma, psikolojik şiddet, psikolojik terör, psikolojik baskı, taciz, sıkıntı verme, rahatsız etme ve bezdirici ifadelerine karşılık gelmektedir. Bir çalışanın çalışma ortamında maruz kaldığı psikolojik tacizi ifade etmektedir. 

Mobbing kimler tarafından uygulanır?

Bir grup insanın veya bir kişinin, bir gruba veya bir kişiye yönelik yıldırma politikasıdır. Mobbing çalışanlara üstleri, astları ya da aynı statüdeki kişiler tarafından uygulanabilmektedir.

Mobbing Süreci

Mobbing nedir sorusuna söyle de bir cevap olabilir. Birisine karşı cephe almak ve o kişiye karşı psikolojik savaş açmak. Küçük düşürücü ve aşağılayıcı davranışlarla kişiye saldırma onu uyumsuz olmakla suçlama kişiyi yalnız bırakarak sıkıntıya sokmayı ifade eden bir süreçtir. Bu süreçte şiddet giderek artmaktadır. Yani kişinin maruz bırakıldığı stresin, zorlamanın, korkunun ve endişenin dozu gittikçe arttırılmaktadır. 

Mobbing nasıl uygulanır?

Mobbing farklı şekillerde uygulanabilmektedir. Kişiyi yalancılıkla itham etmek, onunla dalga geçmek, onun dedikodusunu yapmak ve yaymak ve hakkında asılsız suçlamalarda yani iftirada bulunmak bu uygulamalardan yalnızca birkaçıdır.

Uluslararası literatürde psikolojik taciz olarak adlandırılan mobbing ülkemizde de son dönemde adından sıkça söz ettiriyor. İş yerlerinde kişinin çalışma azmini ve temposunu düşüren bu kavram iş davalarına da konu oluyor. Toplum içinde azarlanma, küçük düşürülme, mesleki yetersizliğin sürekli telaffuz edilmesi, gerçekleştirilmesi imkansız hedef ve görevler verilmesi ve yetki düşürülmesi mobbing ana konularını oluşturur.

i̇ş hayatının güncel sorunlarından: mobbing kavramında çalışan kişi sürekli olarak işten ve iş arkadaşlarından izole ettirilerek işten soğutulması ve uzaklaştırılması esas alınır. böylelikle kişi mesleki yeterliliğini sorgular ve yavaş yavaş özgüven kaybı yaşamaya devam eder. kişinin yaşadığı bu özgüven kaybı kişinin daha çok hata yapmasına sebep olur. yapılan hatalar da mobbing şiddetini artırır. 

Bu süreç içerisinde mobbing uygulayan yönetici kişiye sürekli olarak gerçekleştirilmesi imkansız hedefler ve görevler vermeye devam eder. Bu durum işten uzaklaştırma sürecini hızlandırmak için yapılır. Bu süreç sonunda çalışanı istifaya zorlayabilecek durumlar bile oluşabilir. Kişinin yaşadığı bu belirsizlik depresyona ve maalesef ki intihar vakalarına kadar gidebilir. 

Travma Yaratıyor

İş yerinde yaşanan bu şiddette maruz kalan çalışanın aile ve özel hayatı da yaralar alır. Aile ve iş hayatı sarsılan kişi zamanla hayattan zevk almamaya başlar ve mutsuz bir birey haline döner. Kişinin yaşadığı bu süreç işten ayrılma, özgüven kaybı ve aile hayatında olumsuzluk gibi birçok kötü sonuca yol açar. Bu kişi aynı zamanda başka bir işe girse dahi yaşadığı bu tramvayı uzun süre üzerinden atamaz. O yüzden psikolojik şiddete maruz kalan kişinin profesyonel bir destek alması önemlidir.

Bu tacize ve şiddete uğrayan kişiler yaşadıkları bu süreci sakinliklerini koruyarak ve sorunu öncelikle iletişim kurarak çözmeye çalışmalıdır. Bununla birlikte yaşanılan bu durumun bir taciz olduğunu ve bunun kanunlarımızda açıkça yeri olduğunu düşünerek yaşanılan tacizi hafifletebilirler.

İş Arkadaşı Tacizleri

Bu taciz yalnızca işveren tarafından değil aynı zamanda çalışanlar tarafından da yapılır. Özellikle çok yöneticili kurumsal çatılar altında bu sürecin normalleştirildiğini görmekteyiz. Kurumsal firmaların verdiği imkansız hedefler yöneticilerin panik yaşamasına neden olur ve böylece alınan kararlar da sağlıklı olmaz. 

Yönetici verilen hedeften ve görevden uzaklaşınca altında bulunan personeli suçlamaya başlar. Yönetici ve altında çalışan personel de küçük gruplar halinde çalıştığımız ortamlarda da bazı arkadaşlar böyle ufak tefek oyunlara başvurabilirler. Bu zor insanlar sağlıklı düşünmeden kendisine rakip gördüğü kişiye karşı saldırgan tavırlar sergiler. Bu küçük gruplarda da yükselme şansı daha yüksek olan insanlar kendisinden daha başarılı olan insanları çekemez.

Mobbing Çeşitleri Neler?

Temelde mobbing çeşitleri hassas/duyarlı ve stratejik olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Olayların iki kişi arasında gerçekleştiği hassas/duyarlı mobbing genellikle işveren ve çalışan arasında olurken çalışanlar arasında da yaşanabilmektedir. Bunlar da aralarında dikey (hiyerarşik) ve yatay (fonksiyonel) olarak ayrılmaktadır. 

Dikey uygulama yukarıdan aşağıya doğru ve aşağıdan yukarıya doğru yatay uygulama ise eşdeğerler arası olarak ifade edilmektedir. Yukarıdan aşağıya doğru olan türde yönetici elinde bulundurduğu gücü astlarını bezdirmek, sindirmek ve onları işlerini bırakmaya zorlamak için kullanmaktadır. Aşağıdan yukarıya doğru olan türde ise mağdurdan daha alt statüde çalışanların mağdura yaptıkları tacizi açıklamaktadır.

Mağdurun otoritesinin sorgulanmasıyla birlikte ortaya çıkmaktadır. Bu uygulama tek bir kişiden ziyade birçok kişinin birlikte yarattığı baskıyı ifade etmektedir. Genelde bu türe daha az rastlanmaktadır. Yöneticinin yerini almak isteyen onu kıskanan ve onun görevi almasına ilişkin kızgınlık duyan kişiler tarafından uygulanmaktadır. 

Eşdeğerler Arası Ve Stratejik Mobbing

Eşdeğerler arası mobbing ise hiyerarşik sistemin aynı noktasında yer alan çalışanlar arasında görülen türdür. Kişinin çalışma arkadaşının iş ahlakına, bilgisine ve yeterliliğine yönelik saldırgan davranışlarını içerir. Stratejik mobbingde ise bir grup (yönetici kadrosu), çalışanlarını kasıtlı olarak bezdirmeye çalışmaktadır. Örneğin, işine son verilmek istenen bir çalışanı yıldırarak istifa etmesini sağlamak için kullanılabilmektedir. Mobbing uygulayanlar genellikle kontrol etmeyi ve yönetmeyi seven kontrolün kendisinde olmamasından korkan, takıntılı, kıskanç ve liderlik arzusu baskın olan kişiler olmaktadır. Bu insanlar bazı nedenlerle mobbinge başvurabilmektedirler. 

İlgili eğitim: Liderlik Eğitimi

Örneğin, bir grup kuralını kabul etmeyen kişiyi kuralı kabul etmeye zorlayabilmekte, mobbing uygulayan kişi düşmanlıktan hoşlanıyor olabilmekte (birinden hoşlanmadığında ondan kurtulmaya çalışmak isteyebilmekte) kurtulmak istenen kişiye işkence etmekten zevk alıyor olabilmekte veya sahip olamadığı şeylerin acısını başkalarını mutsuz ederek çıkarmaya çalışabilmektedir.

Mobbing Önlemleri

Mobbing mağdurları sorunun tam olarak ne olduğunu bilemedikleri için kafaları karışıktır ve bir şekilde işlerine devam etmeye çalışmaktadırlar. Ancak bir süre sonra bu kafa karışıklığına stresin, korkunun ve kaygının da eklenmesiyle kişi işine adapte olmakta güçlük çekmeye başlamaktadır. Mobbing karşısında kendini koruması zorlaşmakta ve nasıl davranacağını ve ne yapacağını bilememektedir. Zamanla işini yapamaz hale gelmekte ve sonuçta da işini kaybetme noktasına varabilmektedir.

Mobbing mağduru bir kişide bir süre sonra bazı hastalık belirtileri ortaya çıkabilmekte ve kişi işe gelemediğinden işini kaybedebilmektedir. Maruz kaldığı yoğun stres, depresyon ve kaygı bozukluklarına yol açabilmekte ve bu da kişiyi intihara kadar götürebilmektedir. Mağdur yaşananlarda suçu olmadığına inanmakta ama bir taraftan da hatasının olup olmadığını düşünmektedir. 

Kendine olan güvenini kaybedebilmekte ve yeniden iş hayatına dönmekte ya da adapte olmakta güçlük çekebilmektedir. Mobbing başa çıkabileceğiniz bir durumdur. Mobbingi eğitim ile yenin. Eğer istifa edebilme imkanınız yoksa İstanbul İşletme Enstitüsü tarafından online eğitimler kapsamında alacağınız Mobbing Eğitimi ile üstesinden gelebilirsiniz.

Mobbing Mağdurları İçin Kanunlar Var Ama Yeterli Mi?

Borçlar kanununun 417. maddesinde işverenin işçinin kişiliğini koruması ve saygı göstermesi, psikolojik ve cinsel tacizlere uğramamaları hakkında açık ibareler mevcuttur. Buna rağmen her ne kadar kanunlarımızda yer alsa da henüz emsal teşkil edecek sansasyonel  bir dava sonucuna rastlanmamıştır.

Son yıllarda yapılan araştırmalar duygusal zekası yüksek olan yöneticilerin uzun vadede mobbing konusunda başarıya ulaştıklarını göstermiştir. İşletmeler kısa vade hedefleri yüzünden yönetici seçimlerinde duygusal zekayı tercih etmek yerine rekabetçi, denetleyici ve otoriter kişileri birinci tercih noktası haline getirebiliyor. 

Bir çalışanın iş ortamında maruz kaldığı psikolojik tacizi ifade eder, Kişiyi iftiraya maruz bırakmak, dedikodusunu yapmak ve yaymak vb, Özgüven kaybı, depresyon, özel hayatta sarsılma, intihar düşüncesi vb, Üstleri, astları veya aynı statüdeki kişiler tarafından uygulanabilen bir yıldırma politikasıdır, Kişinin yalanla itham edilmesi, onunla dalga geçilmesi vb, İşten ayrılma, mesleki yetersizlik hissi, iş motivasyonun düşüklüğü vb, Kişiye karşı cephe almak ve psikolojik savaş açmak anlamına gelir, Kişiyi küçük düşürücü ve aşağılayıcı davranışlarla saldırmak, hedef ve görevleri imkansız hale getirmek vb, Aile hayatının olumsuz etkilenmesi, iş hayatının zedelenmesi, yüksek stres seviyesi vb, Dikey ve yatay olmak üzere iki ana çeşidi vardır İlgili taraflar arasında gerçekleşebilir, Mağdurun otoritesinin sorgulanması, yöneticinin gücünü astlarını bezdirmek için kullanması vb, Mağdurun işten ayrılmasını zorlamak, mağdurun astlarının tacizine maruz bırakılması vb, İş arkadaşı tarafından yapılan tacizler de mobbing kategorisine girer, Çalışanların mağdurun yeteneklerini sorgulaması, rahatsızlık yaratıcı davranışlar sergilemesi vb, Mağdurun iş ortamındaki performansının düşmesi, psikolojik rahatsızlık yaşaması vb, Hassas/duyarlı ve stratejik olmak üzere iki temel çeşidi vardır, İşveren ve çalışan arasında veya çalışanlar arasında taciz biçimi alabilir, Mağdurun iş performansının düşmesi, işten ayrılmasının zorlaştırılması veya hatta ayrılmaya zorlanması vb, Travma yaratıcı bir taciz şeklidir, Aşırı yüksek iş yükü, imkansız hedefler belirleme vb, Özgüven kaybı, rahatsızlık, depresyon ve intihar düşünceleri vb, Kişinin profesyonel destek almasını gerektiren bir durumdur, İş başarısına duyulan saygıyı azaltıcı eylemler, küçük düşürülme vb, İş hayatındaki ilerlemeyi engelleme, moral ve motivasyon düşüklüğü vb, Kişinin işten izole edilmesine dayalı tacizdir, Kişiyi sürekli olarak iş görevlerinden alıkoymak, iş arkadaşlarından izole etmek vb, Çalışanın iş yerinden uzaklaştırılması, iş azmini düşüklüğü vb, Çok yöneticili kurumsal firmalarda daha yaygın görülen bir durumdur, Personelin hedefler ve görevler konusunda hissettiği panik, dusunememe vb, Kişinin işten uzaklaşması, iş performansının düşmesi ve özgüven kaybı vb
mobbing mobbing eğitimi iş hayatında yıldırma politikası iş hayatında psikolojik şiddet
Bu resimde ikisi de gözlük takan bir erkek ve kadın görülüyor. Adam mavi bir gömlek ve siyah bir pantolon giyerken, kadın beyaz bir gömlek ve mavi bir kot pantolon giymektedir. Her ikisinin de gözlükleri takılı ve dümdüz ileriye bakıyorlar. Adamın kolu kadının beline dolanmış ve yüzleri birbirine yakın göründüğü için birlikte bir anı paylaşıyor gibi görünüyorlar. Arka plan yumuşak, kirli beyaz bir renktedir. Işık hafif loş, görüntüye yumuşak ve sıcak bir his veriyor. Gözlüklerine rağmen, gözleri hala bir duygu belirtisi gösteriyor. Birbirlerinin varlığından memnun ve mutlu görünüyorlar.
Konuk Yazar
Blog Yazarı

İstanbul İşletme Enstitüsünde yazılarının yayınlanmasını isteyen konuk yazarlarımız için oluşturulan bilgi kartıdır. Birçok alanda ve disiplindeki yazıları bu hesap üzerinde bulabilirsiniz.

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.
Bir kadın kara tahtanın önünde duruyor. Kollarını kavuşturmuş ve yüzünde şaşırtıcı derecede sıcak bir gülümseme var. Uzun, siyah saçları arkaya toplanmış ve üzerinde rahat, açık renkli bir gömlek var. Kara tahtanın üzerinde beyaz bir metin ve farklı renklerde birkaç şekil ve diyagram yazılı. Kadın kendinden emin ve memnun görünüyor, önündeki tahtada yazılı olan bilgileri bir an için kavrıyor. Görüntü kara tahtanın yakın çekimidir ve metnin ve diyagramların karmaşık ayrıntılarını göstermektedir. Kadının varlığıyla çerçevelenen genel kompozisyon, çevreye benzersiz bir bakış açısı sağlıyor.
4.9
(33)

Mobbing Eğitimi

15 Konu5 Saat
Uzun dalgalı siyah saçlı genç bir kadın beyaz bir arka plan üzerinde duruyor. Üzerinde ince siyah beyaz çizgili bir gömlek ve mavi bir kot pantolon var. Ellerini kalçalarına koymuş, kendinden emin ve kararlı bir ifadeyle doğrudan kameraya bakıyor. Gözlerinin kenarları kırışan sıcak bir gülümsemesi var. Saçları geriye doğru toplanmış ve birkaç tutam yüzünü çerçeveliyor. Duruşu rahat ama kendinden emin, güçlü ve bağımsız bir varlık sergiliyor.Dr. Burcu Yiğit
910411
Bu görüntü stres yönetimi üzerine çevrimiçi bir kursa ait. Bir yığın siyah beyaz tabelanın önünde gülümseyen bir kadın. Kadın bir kolye takıyor ve görüntüde ağzının yakın çekimi yer alıyor. Ayrıca bazı beyaz metinlerin yakın çekimi de var. Arka plandaki işaretler bunun stresle başa çıkma konusunda bir online kurs olduğunu düşündürüyor. Kadının ifadesi ve tabelalardaki metin, bunun insanların stresi azaltmayı ve daha mutlu olmayı öğrenmelerine yardımcı olacak bir kurs olduğunu ima ediyor. Bu kurs muhtemelen stresle sağlıklı bir şekilde nasıl başa çıkılacağı ve yaşamda daha fazla denge yaratılacağı konusunda ipuçları ve stratejiler sağlayacaktır. İşaretler ayrıca kursun insanların strese karşı daha dirençli olmalarına ve daha olumlu bir bakış açısı oluşturmalarına yardımcı olacağını göstermektedir. Bu online kurs, insanların stresi nasıl azaltacaklarını ve genel sağlık durumlarını nasıl iyileştireceklerini öğrenmeleri için mükemmel bir yol gibi görünüyor.
4.5
(21)

Stres Yönetimi Eğitimi

6 Konu5 Saat
Bir kadın çerçevenin ortasındaki büyük beyaz bir beynin önünde duruyor. Açık renkli bir bluz ve koyu renk bir pantolon giymiş olan kadın ellerini göğsünün önünde kavuşturmuş. Geniş gülümsemesi ve parlak gözleri rahat ve mutlu olduğunu gösteriyor. Uzun siyah saçları yüzünden geriye doğru toplanmış ve siyah bir fonun önünde duruyor. Beyin beyaz ve ebruli bir dokuya sahip. Çerçevenin büyük bir kısmını kaplıyor ve ince siyah bir kenarlıkla çevreleniyor. Beynin detayları çok net ve kadın ön planda hayranlık dolu bir bakışla duruyor.
4.9
(73)

Duygusal Zeka Eğitimi

36 Konu5 Saat