Close
Mobil Menu Bars

İktisat Nedir?

22 Eylül 2018, 4901 defa okundu.
İktisat Nedir?
İktisat Nedir?

En geniş anlamıyla mevcut kaynakların sınırlı olması ve bu kaynakları sunacağımız insan ihtiyaçlarının ise sınırsız olması sonucu doğmuş bir bilimdir. Eldeki bu sınırlı kaynaklarla yapılacak üretim, fiyat, yine bu üretimin ticareti, dağıtımı, bölüşümü, para sirkülasyonu ve nihai tüketimini insan tercihlerine en uygun şekilde belirlemek iktisat konuları arasında yer alır. Yüzyıllar içinde insanlık her alanda olduğu gibi iktisat alanında da farklı görüşlere sahip olmuş, iktisadı kendi hayat pencerelerine göre yorumlamışlardır. Adam Smith ile başlayan 

Klasik İktisadi Görüş Nedir?

Klasik iktisadi görüş ekonomiyi sosyolojik bir yapı olarak ele alarak hiçbir şekilde müdahale edilmemesi gerektiğini, ekonominin çarklarının görünmez bir el tarafından kendi içinde her halükârda dengede olduğunu savunmuştur. Klasik iktisadi görüşün arz ile fazlaca ilgilendiğini talebe yeterince önem vermediğini düşünen Keynes ise, ekonomiye dengenin devlet müdahalesi ile mümkün olduğunu ve oluşacak her talebin kendi arzını yaratacağını savunan Keynesyen iktisadi görüş ile iktisat tarihi içinde yerini almıştır. Keynes’e göre devlet kamu hizmetleri ve vergi silahlarıyla ekonomide denge/ayar mekanizmasıdır.

Zaman içinde klasik iktisadi görüşü temel alarak Adam Smith ekolünden yola çıkan kapitalist iktisadi görüş ile üretim faktörlerinin özel mülkiyette olduğu serbest ekonominin temelleri atılmıştır. Serbest girişim, rekabet, özel mülkiyet ve piyasa ekonomisi temelli bu iktisat sistemi hala dünya ekonomisi üzerindeki en etkili görüş olarak hayatını sürdürmektedir.

Sosyalist İktisadi Görüş

Komünizmin başladığı dönemlerde, halkın ve girişimin serbestliğini sınırlayan ve ekonominin plancı adı verilen devlet yöneticilerinin istek ve tercihlerine göre yönetildiği sosyalist iktisadi görüş ortaya çıkmıştır. Hedefinde burjuvazi, sömürgecilik ve sınıf ayrımcılığı olan bu iktisat görüşü eşitlik ilkesi kapsamında piyasanın devlet otoritesi ile yönetilmesini, mülkiyetin kamuda olmasını, ekonominin serbest girişim ve rekabet yerine planlı programlı bir devletçilik ile idare edilmesi gerektiğini ön görmüştür.

Zamanla kapitalist ve sosyalist iktisadi görüşlerin karışımı olan, özel mülkiyet yanına kamu mülkiyeti ekleyerek sürdürülen ve adına karma ekonomik iktisadi görüş denen sistemler ortaya çıkmıştır.  Bu iktisat görüşündeki sistemlerde piyasa genel olarak özel mülkiyet eliyle serbestçe yönetilir, kamu mülkiyeti ise arz talep yasalarını gözeterek sisteme teşvik ve yasal düzenlemelerle küçük dengeleyici müdahalelerde bulunur. Tarihsel süreçte bu seyirleri yaşayan iktisadi ekonomik bilim, kendi içinde makro ve mikro olarak ikiye ayrılır.

Makro İktisat 

Mal, hizmet, para, döviz, sermaye piyasaları, iş gücü gibi ekonomik kavramları dünya ve ülkeler boyutunda inceler. İşsizlik, enflasyon, büyüme, kur ve para politikaları gibi parametreler makro iktisadın konusudur. Kısacası, bir ekonomideki paydaşların tamamının oluşturduğu toplam faaliyetler ile ilgilenmektedir. Büyük resmin peşindedir. Ülkeler, vatandaşlarının refahı için, piyasalarına ve ekonomik hayatlarına makro iktisadi durumlarını sürekli olarak gözetim altında tutarak devam etmek zorundadırlar.

Mikro İktisat 

Kısıtlı üretim kaynakları ile en verimli üretim çıktılarına ulaşmak amacındaki üretici ile kısıtlı gelir altında elde edilebilecek en verimli tüketim faydasına ulaşmak amacındaki tüketici odaklıdır. Fiyat, piyasa, maliyet, fayda, kar, zarar, arz, talep, denge mikro iktisadın konusudur. Tek bir mal/ürün/hizmet ile alakalı olabileceği gibi tek bir firma ya da sektör ile de alakalı olabilir. Firma davranışları, arz talep koşulları, maliyetler, piyasa türleri mikro iktisat konusudur.

İster makro ister mikro olsun her iki iktisat türündeki hesaplamalarda matematik ve istatistik modelleri kullanılmaktadır. Gerek ulusal ekonomiler, sektörler, piyasalar, firmalar, gerekse uluslararası ekonomik sistemlerdeki veriler bazı matematik ve istatistik yöntemlerden geçirilerek kurgulanır veya sınanır. İstatistik ve matematiğin bir arada yoğun şekilde kullanıldığı bu derin alana da ekonometri adı verilmiştir.

Yazar: Serdar Altan
 

Bu yazıyı beğendiysen
şimdi paylaş!
Blogger
Özgeçmiş

İstanbul İşletme Enstitüsünde yazılarının yayınlanmasını isteyen konuk yazarlarımız için oluşturulan bilgi kartıdır. Birçok alanda ve disiplindeki yazıları bu hesap üzerinde bulabilirsiniz.

Devamı
Yorumlar(0)
Ortalama Değerlendirme 5

Yorum yapabilmek için Oturum Aç'manız gerekmektedir.

Yorum yapılmamış, yapan ilk sen ol!