Karar Verme Teknikleri

Karar Verme Teknikleri

Günlerimiz karar vermekle geçer. Bir gün içerisinde binlerce karar alırız. Kolombiya Üniversitesinde yapılan bir araştırmaya göre günde 70 karar vererek hayatımızı mahvedebiliyoruz. Bazı kararlar ufaktır, mesela ne yiyeceğiniz, işe hangi yönden gideceğiniz veya hangi görevlerle uğraşacağınız gibi. Diğerleri daha zordur, mesela iki iş teklifi arasında karar vermek gibi, sevdiğiniz bir kişi için yeni bir şehre taşınmak veya hayatınızdan pislik bir insanı çıkarıp çıkarmamak gibi.

Her gün birçok karar alarak onları etkili bir şekilde önem sırasına göre dizmeyi öğrenmeniz başarı ve mutluluğunuz için temel olan birşeydir. Ben başarılı insanların karar alırken kullandığı stratejiler hakkında pastanın tamamına hakimim, yazının devamı ise pastanın kremasıdır.

Küçük kararlar almayı rutin haline getirirler.

Karar almak bir kas gibi çalışır, gün içinde onu ne kadar fazla kullanırsanız o kadar bitik hale gelir. Başarılı insanların kullandığı en iyi stratejilerden biri kararları tükendiği için küçük kararları birer rutin haline getirerek onları elerler. Böyle yapmak daha karmaşık kararları vermek için zihinsel kaynaklara yer ayırmaktır. Steve Jobs her gün siyah balıkçı kazağı giymekle meşhurdur. Mark Zuckerberg hala kapüşonlu giyer. İkisi de bu ikonik imajlarını karar tükenmişliğini azaltmaya yönelik basit bir günlük rutin sonucu olduğunu belirtti. İkisi de günlük kararlar alabilme sınırımızın farkındaydı ve Barack Obama’nın “Beni sadece gri ve mavi takımlar giyerken göreceksiniz. Kararlarımı azaltmaya çalışıyorum. Ben ne yiyeceğim veya giyeceğim ile alakalı kararlar almak istemiyorum çünkü almam gereken birçok karar var.” demişti.

Büyük kararları sabahları alırlar.

Karar tükenmişliğini yenmenin diğer harika bir yolu ise küçük kararları iş sonrasına bırakmak ve karmaşık kararlarla zihniniz açık olduğunda; sabahları uğraşmaktır. Önemli kararlar zinciri ile karşı karşıya olduğunuzda erken kalkmak ve birçok küçük kararla dikkatinizin dağılmadan en karmaşık görevleriniz üzerinde çalışmaktır (telefon çalmaları, maillerden uzak olmak) Benzer bir strateji de aynı şeyleri diğer güne başlamaya bir hazırlık olarak bir önceki gece yapmaktır. Örneğin gece ekipmanınızı hazırlayın ve kalktığınızda bunun hakkında endişelenmenize gerek kalmaz.

Duygularına dikkat ederler.

Eski bir deyiş vardır: ‘’Geçici duygular üzerine kalıcı kararlar almayın’’ ve kesinlikle doğrudur. Başarılı insanlar duygularını tanır ve anlarlar (davranışları üstündeki yoğunluk ve etki dahil) bu yüzden olabildiğince mantıklı ve objektif bir şekilde kararlara bakarlar. Maalesef çoğu insan duygularını tanıma veya onları yönetmede iyi değildir. TalentSmart bir milyon kişi üzerinde test yaptı ve buldu ki sadece %36’ımız duygularımızı gerçekleştiği anda tanıma yetisine sahibiz.

Düşüncelerini objektif olarak değerlendirirler.

Bir karar içinde sıkışıp kalındığında başarılı insanlar önceden belirlenmiş kriter setine göre düşüncelerini tartarlar çünkü bilirler ki bu karar almayı daha kolay ve etkili yapacaktır. İşte düşünülebilecek bazı yardımcı kriterler: Bu bana nasıl yarar sağlıyor? Bu karar benim değerlerimi etkiliyor mu? Bu kararı alırsam pişman olur muyum? Bu karar benim değerlerime nasıl yansır?

Kararı ertesi güne bırakırlar.

Kararınızın üzerine uyku çekmek ona bir gün daha şans tanımak düşünce netliğini kesinleştirecektir. Bu ayrıca duygularınızın kendi rutinini de geçmesi için zaman tanır. Çok hızlı davrandığınız zaman tepki vermeye eğilim gösterirsiniz ama kararınıza daha çok odaklanırsınız ve zaman verdiğinizde önceden görmediğiniz önemli olan tarafları görürsünüz.

…ama çok uzun bir süre için değil. Başarılı insanlar ellerinden geldikçe çok bilgi toplamanın önemini bilirler ama aynı zamanda analiz bunalımına düşmediklerinden de emin olurlar. Harekete geçmek için ayları beklemekten ziyade başarılı insanlar kararlarına ulaşmada bir zaman çizelgesine ihtiyaç duyduklarını bilirler. Günü belirledikten sonra işin bitiş tarihine yetişmek için ev ödevlerini ve biraz da mod arayışlarını gerçekleştirmek için motive olmuşlardır.

Kendilerini resetlemek için egzersiz yaparlar.

Büyük bir kararın stresi kavgaya kavga cevabını tetikleyen kimyasal olan kortizolu üretir. Kortizol bulutları sizin mantıklı ve net bir şekilde düşünme yeteneğinizdir. Bir karar hakkında kendinizi stres yaparken bulduğunuzda egzersiz yapmayı deneyin. En azından bir 30 dakika iyi bir endorfin yakıtı ve zihinsel açıklık sağlamaya yeterlidir. Egzersiz yapmak ayrıca kortizolu pratik kullanıma koyarak sizin kavgaya kavga durumunuzun geçmesini sağlar. Uzun vadeli egzersizin karar almada sorumlu beyin bölgelerinin bütün işlevselliğini geliştirdiğini göstermektedir.

Her zaman vicdanlarına dinlerler.

Başarılı insanlar önemli bir karar alırken ahlaklarına bağlı kalmanın önemini bilirler. Ahlak kuralları duygularınız sizi başka bir yöne çekerken güvenilir bir rehber olarak hizmet eder.

Başkalarından danışmanlık ararlar.

Bir karara yaklaşırken bir alternatif seçmeye ve o kararı desteklemek için bilgi toplamaya  doğal olarak bir eğilimimiz var. (bu doğrulama sapması olarak bilinir) Doğrulama sapmasını yenmenin harika bir yolu sizin durumunuza değişik bakış açıları getirebilen insanlardan fikir ve tavsiye almaktır. Bu bakış açıları sizin seçenekleri ve gereksiz veya sübjektif olan eğilimlerinizi daha iyi tartmanızı sağlayacaktır.

1 vote

Blog Yazarı

15 yorum

Yorum yaz

Yorum yaz