Published on: 18 Haziran 2019 Konuk Yazar 0 Yorum
Okuma Sayısı : 1125

Her geçen gün gelişmekte olan iş dünyası ile birlikte bu gelişimin sonucu olarak iş dünyasında var olan anlaşmazlıkları çözebilmek adına iş sözleşmelerinin ortaya çıkması kaçınılmaz olmuştur. Bununla birlikte iş hayatında işçi ve işveren arasında meydana gelebilecek bazı anlaşmazlıkları çözebilmek adına iş hukuku doğmuştur.

İş Hukuku Nedir?

İş hukuku, bir işverene bağlı olarak ve bir iş sözleşmesine dayanarak çalışanların hukuku olarak tanımlanır. İş hukuku ve işçi hakları birbirleri ile her zaman ilişkilidir. Buradan hareketle, iş hukuku yalnızca iş sözleşmesinde yer alan işveren ve çalışanı değil, aynı zamanda çalışanın kendisiyle aynı yerde çalıştığı kişilerle ve devletle olan hukuki ilişkilerini de kapsar.

İş Hukuku Nasıl Ortaya Çıktı?

İş hukuku ilk olarak Avrupa’da pazar arayışları ve sanayi devrimi etkisi ile 18. yüzyılda ortaya çıktı. Gelişen sanayi ile birlikte iş gücüne olan ihtiyaç arttı ve kırsaldan kente başlayan göçler kaçınılmaz olarak, halk arasında işçi ve işveren sınıflarını doğurdu. 
Bütün bu gelişmelerin birer domino taşı gibi birbirini itelemesi işçi ve işveren arasındaki ilişkinin düzenlenmesini gerektirdi. İşçinin korunması ve işverenin sorumlulukları kanunda açıkça belirtilmiştir. Yine de bu zaman diliminde işçiler sağlık ve güvenlik şartlarından uzak olarak çalıştırıldı. 

Bu olumsuzlukların doğal bir sonucu olarak 19. yüzyılda Avrupa ülkelerinde devlet ve iş hukuku alanına müdahil olarak iş sözleşmelerine kanuni düzenlemeler getirdi. Devletin müdahalesi ile işçilerin sosyal, ekonomik hak/menfaatleri kanun yolu ile koruma altına alındı. Böylece sağlam iş hukuku temelleri de atılmış oldu.

İş Hukuku Kuralları Kimlere Uygulanır?

İş kanununa göre iş hukuku kurallarının uygulandığı kişiler; işçi, işveren, işveren vekili ve alt işveren olarak yer alır.

İşçi: İş kanununa göre işçi bir iş sözleşmesine bağlı olarak çalışan gerçek kişidir. Gerçek bir iş sözleşmesinden de bahsedebilmemiz için işçinin yaş ve ehliyet unsurlarını taşıması gerekmektedir. İş sözleşmelerinin asıl unsurları, iş görme, ücret ve bağımlılıktır. Buna göre işçi kavramını işverene bağımlı olarak ücret karşılığı çalışan kişi olarak açıklayabiliriz.

İşveren: Bir iş sözleşmesine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı işçi çalıştıran gerçek ya da tüzel kişilere veya tüzel olmayan kurum ve kuruluşlara işveren denir. İşçinin işverene iş görme, sadakat ve iş talimatlarına uyma borcu vardır. Buradan hareketle işçiden iş görme ve sadakat borçlarını yerine getirmesini bekleyen emir ve talimat verebilme yetkisine sahip olan kişiye işveren adı verilir.  

İşveren Vekili: İş kanununa göre işveren adına hareket eden ve işin, iş yerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kişiler işveren vekili olarak kabul edilir. Bu kişiler genelde işletmelerde genel müdür, personel müdürü gibi sıfatlarla çalışan kişilerdir. İşveren vekilleri her ne kadar işveren adına hareket etseler de işçilere karşı sorumlulukları vardır ve işveren ile işveren vekili arasında da iş sözleşmesi vardır.

Alt İşveren: Alt işvereni kısaca halk arasında taşeron adı verilen firmalar olarak açıklayabiliriz. Teknikte adı taşeron iken iş hukukunda bu firmalar alt işveren olarak adlandırılır. Alt işverenler, bir şirkette yapılması gereken bir görevi asıl şirket ile iş sözleşmesine dayanarak yaparlar. Burada asıl işveren alt işveren ile birlikte hem kendi işçilerinin hem de alt işverenin çalışanlarından hukuki olarak sorumludur. 

Görüldüğü üzere iş hukuku yalnızca işçi ya da işveren için değil aynı zamanda bu kavramlar dahilinde görev alan herkes için uygulanmaktadır. Ülkemizde işçi ve işveren kesiminin sosyal ve ekonomik menfaatleri yapılan son köklü düzenlemelerle 4857 sayılı İş Kanunu ile koruma altına alınmıştır.

İş hukuku kapsamında işverene getirilen diğer yükümlülük işverenin işçiyi koruma borcudur. Bazı işler beden gücüne dayalı olduğu için işverenin insan sağlığını tehdit eden tehlikelere karşı tedbir alması gerekir. İş sağlığı ve güvenliği kanunu ile belirtilen şartlar iş yerinde meydana gelebilecek birçok kazayı önlediği gibi işçilere daha rahat bir çalışma ortamı yaratır. Konu kakkında İstanbul İşletme Enstitüsü ücretsiz online eğitimler veriyor. Alacağınız Temel İş Kanunu ve İş Hukuku Eğitimi mutlaka size fayda sağlar.

Yazar : İknur Tanas
 

  • iş hukuku ,
  • ,iş sağlığı ,
  • işçi ,
  • işveren ,
  • işçi hakları ,
  • işveren vekili ,
  • online eğitimler
Yazar
    Blog Yazarı
Özgeçmiş

İstanbul İşletme Enstitüsünde yazılarının yayınlanmasını isteyen konuk yazarlarımız için oluşturulan bilgi kartıdır. Birçok alanda ve disiplindeki yazıları bu hesap üzerinde bulabilirsiniz.

Devamı