Published on: 15 Mayıs 2019 Konuk Yazar 1 Yorum
Okuma Sayısı : 1245

İş hukuku, iş kanunundaki tanımıyla, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayalı olarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. İşçi ve işveren arasında doğabilecek uyuşmazlıklarda ve aralarındaki iş sözleşmesinden kaynaklanan ihtilaflarda gidilen ilk durak 4857 sayılı iş kanunudur. İş kanunu, işçiyi ve işvereni karşılıklı korumak için iki tarafa da hak ve yükümlülükler getirmiştir. 

İş Hukuku ve Tarihçesi

18. yüzyılda buharlı makinelerin insan gücüne tercih edilmesiyle başlayan Sanayi Devrimi, iş hukukunun gelişimindeki en önemli faktördür. Sanayi Devrimi'nin baş gösterdiği zamanlarda işçi sınıfı birçok anayasal haktan mahrumdu. Ayrıca oldukça düşük ücretlere ve kötü çalışma koşullarına tabiiydi. Sayı olarak kalabalık olan işçi sınıfı Sanayi Devrimi ile birlikte bilinçlenmeye başladı. Bu büyük adımdan sonra iş hukuku oluşmaya başladı, gün geçtikçe haklar ve yükümlülükler daha net bir hale geldi.

Bireysel ve Toplu İş Hukuku

İş hukuku, kendi içinde bireysel iş hukuku ve toplu iş hukuku olmak üzere ikiye ayrılır. Dünyada yaşanan değişme ve gelişmelerden elbette ki hukuk da etkilenmektedir. Bu sebeple her ihtiyaca cevap verebilmek, ihtilaflı bir konu bırakmamak amacıyla iş hukuku da iş dünyasının gelişmelerine kayıtsız kalmamıştır. Küçük işletmeler ve büyük işletmelerin teşkilatlanması farklı olduğundan bu iki alan ayrı ayrı tanımlanmış ve bu konuda somut kanun maddeleri ortaya konmuştur.

Bireysel İş Hukuku

Bireysel iş hukuku, işçi ve işveren arasında akdedilen sözleşmeden kaynaklanan haklar ile uyuşmazlıkları ele alır. Daha çok işçi ve işveren arasındaki bireysel iş ilişkisi ile alakalıdır.

Toplu İş Hukuku

Toplu iş hukuku, işçi sayısının fazla olduğu büyük işletmelerde işçilerin, sendikalar tarafından temsil edilmesidir. Toplu iş hukukunda işçilerin birlik içinde hareket etmeleri hak kayıplarını minimum seviyede tutar. Ayrıca toplu iş hukuku grev, lokavt gibi çözüm yollarını da düzenlemektedir.

İşçi ve İşverenin Yükümlülükleri Neler?

İş hukuku işçiyi ve işvereni birbirlerine karşı eşit bir biçimde korur. İşçinin korunması ve işverenin sorumlulukları kanunda açıkça belirtilmiştir. İşçinin ve işverenin karşılıklı olarak yerine getirmeleri gereken yükümlülükleri vardır. Bunların en başında işçinin iş görme borcu ve işverenin ücret ödeme borcu gelir. 

İşçi ve işveren arasındaki bir diğer yükümlülük işverenin eşit davranma borcudur. Çalışma barışı ve iş yerindeki disiplinin bozulmaması için işverenin bu yükümlülüğe uygun davranması gerekir. Buna karşılık işçinin de iş yeri kurallarına uygun davranma borcu vardır. 

İşverenin eşit davranma borcuna karşı işçinin de sadakat borcu vardır. İş yerinde yapılan iş ile ilgili gizli olan bir bilginin gizli kalması gerekir. İş hukuku bu durumu kanun hükümleri ile düzenlemiş ve işvereni işçiye karşı korumuştur. İşçi işten ayrıldıktan sonra da belli bir süre iş yerindeki gizli bilgileri saklamakla yükümlüdür. Aksi takdirde haksız rekabet ilkelerine göre işverenin ortaya çıkan zararını tazmin borcu doğar.

İş hukuku kapsamında işverene kanunla getirilen bir diğer yükümlülük ise işverenin işçiyi koruma borcudur. Bazı işler beden gücüne dayalı olduğu için işverenin, insan sağlığını tehdit eden tehlikelere karşı tedbir alması gerekir. İş sağlığı ve güvenliği kanunu ile belirtilen şartlar, iş yerinde meydana gelebilecek birçok kazayı önlediği gibi işçilere daha rahat bir çalışma ortamı yaratır. İşverenin iş yerinde sağladığı bu güvenli ortamı belirli aralıklarla kontrol etmesi gerekir. 

İş hukuku, işçi ve işveren arasındaki iş sözleşmesinin haklı ve haksız fesih durumlarını da düzenlemektedir. Ayrıca işçi ve işveren arasındaki borç ve yükümlülüklere aykırılık sonucu ortaya çıkan veya çıkabilecek zararları tazmin etme konusu da iş hukuku kapsamında ele alınmıştır. 

Yazar: Esra Erol

  • iş hukuku ,
  • işçi hakları ,
  • işçi ve işveren hakları ,
  • iş sağlığı ve güvenliği ,
  • bireysel ve toplu iş hukuku ,
  • bireysel iş hukuku ,
  • işçinin sorumlulukları ,
  • işverenin sorumlulukları
Yorumlar(1)
Yorumlar
5,0
Ortalama Değerlendirme
%100
%0
%0
%0
%0
Değerlendirmeler
G. Ö.
13.Aralık.2019

İşçi haklarının ihmal edilmediği şirketlerin çoğalmasını diliyorum..

Yazar
    Blog Yazarı
Özgeçmiş

İstanbul İşletme Enstitüsünde yazılarının yayınlanmasını isteyen konuk yazarlarımız için oluşturulan bilgi kartıdır. Birçok alanda ve disiplindeki yazıları bu hesap üzerinde bulabilirsiniz.

Devamı