Close
Mobil Menu Bars

Etik Ne Demek?

09 Aralık 2019, 7845 defa okundu.
Etik Ne Demek?
etik, iş, işletme, iş hayatı, iş etiği,

Genel olarak dillere destan olmuş bir kavram olarak karşımıza çıkan etik kelimesini çoğu zaman doğru kullanmadığımızı biliyor muydunuz? Hoşumuza gitmeyen bir davranış karşısında ‘’Hiç etik bir hareket değil’’ şeklinde çokça karşılık verdiğimiz olmuştur. Etik kelimesinin kökeni antik Yunan’a dayanmaktadır. Töre bilimi anlamına gelen etiği çoğunlukla ahlakla karıştırmamız, bizim antik Yunan’dan kelimeyi belki de ezkaza almış olabileceğimizi düşündürmektedir.  Etik kelimesinin sıklıkla karıştırılan ahlak kelimesiyle arasında ki farkı anlayabilmemiz ve doğru etiği kavramamız adına ahlak kelimesine kısaca değinelim.

Ahlak, toplum tarafından genel geçer olarak kabul görmüş, yıllarca edinilen tecrübelerle birlikte hafıza meydana getirmiş ve çoğunlukla yaşanılan coğrafyaya göre farklılıklar gösteren bir kavramdır. Bunlara örnek vermek gerekirse; Avrupa’da insanların halka açık alanlarda alkol tüketmesi ahlak bakımından çok yadırganmazken Orta Asya ülkelerinde çok hoş karşılanmamakla birlikte yasaklandığı ülkeler dahi vardır. Farklı bir açıdan toplumumuzda toplu taşıma araçlarında yaşlılara yer vermemek hoş bir durum olarak karşılanmazken, Avrupa’da yer vermeye kalkınca bunu şaşkınlıkla karşılayan insanlara rastlayabilirsiniz. Bu tür aynı davranışlara karşılık farklı tepkiler görülmesi ahlak kavramının doğal bir göstergesidir.

etik, iş, işletme, iş hayatı, iş etiği,

Etik ne demek, diye düşünecek olursak bu kavram aslında daha özel ve kategorize alanlarda yine yazılı olmayan fakat uyulmadığı takdirde toplumdan değil yine konunun muhataplarından tepki alacağınız bir kurallardır. Etik kavramının birçok alanı bulunmaktadır. Ticaret Etiği, çalışma etiği, mühendislik etiği, memurluk etiği vb. etik türleri. Aslında etik kavramını her birini, özel bir alanda kendi içinde değerlendirmek daha doğru bir karar olur.

Örneğin; Bir mühendis çalıştığı şirkette, şirketin imkânlarını kullanarak bir icat ortaya çıkarmış olsun. Bu icadını şirket adına kullanmak yerine kendi lehine kullanarak çok zengin olduğunu varsayalım. Herhangi yasal bir bağlam yoksa mühendisin yaptığı kötü ya da iyi olarak değerlendirilemez. Fakat mühendislik etiğine uymayan bir durumdur. Bu şekilde çokça örnek ortaya çıkarabiliriz. Önemli olan etik kavramının her alanda kendine özel bir şekilde anlanması ve bu şekilde değerlendirilmesidir.

Kullanılan Alanlara Göre Etik 

İş Etiği: Çalışma ortamında iş, çalışma arkadaşları ve iş çevresinde oluşan etiktir. Yapılan işin dürüst, doğruluk, gizlilik içerisinde yapılmasını kapsayan kavramdır. İş etiği gizlilik ilkesine dayanır. Şirket veya işletme bilgilerinin diğer rakip işletme ya da firmalar ile ücret karşılığında veya ücretsiz bir şekilde paylaşılmamasını gerektirir. İş değişikliği yapsanız bile eski çalışılan firmanın bilgileri gizli tutulmalıdır.  İşletmenin ürün veya hizmetini kaliteli, müşteriyi dolandırmadan bozuk ürün piyasaya sürmemesi yine iş etiği içerisinde değerlendirilir. İş arkadaşının fikrini kendi fikriymiş gibi gösterilmesi iş etiğine aykırı bir davranışlardır.

Meslek Etiği: Mesleki etikişi hangi işte olursa olsun işini layıkıyla yerine getirmesidir. Keyfi hareketlerde bulunmaması, hizmet ettiği topluma veya müşteri kitlesine uygun mesleğini yerine getirmesidir. Örneğin bir doktorun katil bir hastayı suçlu diye ameliyat etmeyi reddetmesi meslek etiği kuralına aykırıdır.

Dünya Çapında Etik: Her ülkenin her toplumun kendine özgü etik kuralları vardır. Tıpkı ahlak kurallarının toplumdan topluma değişmesi gibi etik kurallarından da değişiklik gösteren durumlar vardır.  Ama genel geçer tüm dünya üzerinde geçerli olan, dünya çapında etik kuralları da vardır. Her bir bireyin sorumluluklarını yerine getirmek ve topluma karşı duyarlı olması global etik içerisinde değerlendirilir. Örneğin Dünya’nın neresinde olursanız olun yolda yürürken bir kişinin düştüğünü veya fenalaştığını gördüğünüzde orada ki insanların yardım etmeyi teklif etmesi gibi benzer davranışlar, tepkiler göstermesi global etik içerinde değerlendirilir.

Bireysel Etik: Dünya çapında etik olduğu gibi kişiyi ilgilendiren kişisel etik kuralları da vardır. Kişisel davranışlar, tepkiler bireysel etiği oluşturur. Kişinin kendi işi ve hayatında ve çevresindeki yakınındakiler için nasıl davrandığı ve verdiği tepkiler onların hayatlarına karşı saygı göstermesi kişinin yaptıkları ve söylediklerinden sorumlu olması da bireysel etik içerisinde değerlendirilmektedir.

Toplumsal Etik: Bireyin bulunduğu toplum içerisindeki etik kurallarına göre hareket etmesidir. Toplumda benimsenmek ve kabullenmek için kişi toplumsal etik kurallarına uygun davranışlar ve tepkiler göstermelidir.

etik, iş, işletme, iş hayatı, mobbing,

Çalışma Hayatında Etik Dışı Davranışların Nedenleri

İletişim Sorunları: İş yerlerinde iki tür iletişim vardır; Formel ve informel iletişim olmak üzere. Formel iletişim işletme veya şirket hakkında yönetici ve çalışanlar arasında ya da çalışanların birbiri ile işletmenin çıkarları, amaçları ve kuralları doğrultusunda yaptıkları konuşma içerikleridir. İnformel iletişim ise çalışanların birbiri aralarında yaptıkları iş dışı konuları kapsayan konulardır. İş hakkında yapılan konuşmalar açık ve sade bir dille yapılmalıdır. Yanlış iletişimden doğan yanlış veya eksik anlaşılmalar çalışanların veya yöneticilerin etik dışı davranışlarda bulunmasına sebep olabilmektedir. İletişim kanalları her zaman açık olmalıdır.

İşletme Politikasının Tam Olarak Oluşturulamaması: işletme veya firmanın örgüt politikasının tam olarak oluşturulmaması ve çalışanlara doğru aktarılamaması çalışanların etik dışı hareketlerde bulunmasına neden olabilmektedir. Öncelikle etik kuralları içerisinde işletme çıkarlarına uygun olarak bir çalışma politikası oluşturulmalı sağlam bir temele oturtulmalı ve çalışanlara iyi bir şekilde anlatılmalı ve çalışanların örgüt politikasını benimsemesi sağlanmalıdır.

Maliyetleri En Aza İndirme Çabaları:  İşletmeler yoğun rekabet ortamında ön plana çıkmak rekabetle başa çıkmak için ve gelir dalgalanmalarını en aza indirmek için maliyetleri aza indirmeye çalışmaktadır. Bu girişimde işletme veya firmaların maliyetleri düşürmek için ürün veya hizmet kalitesini düşürmeye yönelik çalışmalar yapmasına ve iş etiğine karşı davranışlarda bulunmasına yol açmaktadır.

Rüşvet Almak: Bir işi yapan yetkili konumundaki kişiye işi yasal ve normal yollardan değil de yasal olmayan, toplumsal değerlere aykırı olarak ve kısa yollarla işin yaptırılmasıdır. Rüşvet almak ve rüşvet karşılığında iş yapmak veya hizmet sunmak iş etiğine aykırı davranışlardır.

etik, iş, işletme, iş hayatı, iş etiği, toplumsal etik,

Politika ve İşin Birbirine Karşılaştırılması: Her bireyin bir siyasal görüşü ve fikirlerini benimsediği bir partisi olabilir. Fakat hangi kurumda veya pozisyonda olursa olsun çalışanlar ve yöneticiler yaptıkları iş ile siyasi görüşlerine birbirine karıştırmamalı tarafsız ve dürüst bir çalışma sergilemelidir. Politik görüşlerin ön planda olduğu bir çalışma ortamı etik kurallarını ihmal etmeye yönelik bir iş yeridir.

Mobbing Uygulanması: Bir çalışanın başka bir çalışana veya yöneticinin çalışanlarına yönelik psikolojik şiddet baskı uygulamasıdır. Mobbing uygulanan kişinin iş performansını düşürmeye, kişiyi dışlamaya yönelik yapılan bir çalışmadır.  Çalışanların birbirine karşı ya da yöneticinin çalışanlarına yönelik yaptığı mobbing etik dışı bir davranışlardır.

İş yerindeki etik dışı davranışların önüne nasıl geçilebilir?

Bir çalışan etik dışı davranışları varsa o kişi yönetici tarafından ve çalışma arkadaşları tarafından uyarılmalıdır. Eğer aynı duruma hala devam ediyorsa işine son verilmelidir. İş etiği işte bu özel durumlar için geçerli.

Etik kuralları zamanla değişen değerler midir?

Teknolojinin hızla gelişmekte. Bunun sonucunda dünyanın küçük bir köy haline gelmesi ve değişimlerin çok hızlı olması da etik kavramını pek ilgilendirmemekte. Etik kuralları zamanla oturmuş ve değişmesi güç değerlerdir.

Kamu kurumlarında yaşanan veya şahit olunan etik dışı durumlarda ne yapmalıyız?

Kamu kurumlarında etik kurallar ihlal edilebilir. Böyle bir durum karşısında 29/9/2004 tarihinde faaliyete geçen kamu kurumları denetleme kurumuna şikayet edebilirsiniz. Şikâyetiniz hemen değerlendirmeye alınarak ilgili kurum ile ilgili soruşturma başlatılmaktadır. 

Bu yazıyı beğendiysen
şimdi paylaş!
Blogger
Özgeçmiş

22/01/1993 Antalya doğumluyum. 2016 yılında Kocaeli Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümünden mezun oldum. Marmara Üniversitesinde Halkla İlişkiler ve Reklamcılık üzerine master yaptım. Şu anda bir e-ticaret sitesinde pazarlama departmanında çalışmaktayım. 

Devamı
Yorumlar(0)
Ortalama Değerlendirme 5

Yorum yapabilmek için Oturum Aç'manız gerekmektedir.

Yorum yapılmamış, yapan ilk sen ol!