AnasayfaBlogDiş Teknikeri ve Teknisyeni Arasındaki Fark Nedir?
Meslekler

Diş Teknikeri ve Teknisyeni Arasındaki Fark Nedir?

01 Haziran 2021
Diş Teknikeri ve Teknisyeni Arasındaki Fark Nedir

Birçok üniversitede diş teknikerliği bölümleri açılmış ve kamu sektöründe istihdamlar hızla artmaya devam etmiştir. Buna ek olarak diş teknikerliği çalışma alanlarında çoğalmalar meydana gelmiş. Malzeme arzından talebine varana dek sürekli artışlar oluşmuştur. Diş hekimlerinin talepleri doğrultusunda malzemelerin yapılması bir sanatsal alanı ifade eder. Diş teknikerliğinin bilginin yanında sanatsal bir uğraş olduğunu da söyleyebiliriz. 

Diş teknisyenleri endüstrinin sağlamış olduğu malzemeleri kullanarak, hasar görmüş veya eksik diş ve diş etlerini yenileyip; dişlerin doğal görüşlerini koruyarak ya da eski haline getirerek hastaların yaşam kalitesini yükseltir. Diş teknisyeni köprü kurom, tam protez, bölümlü protez, kaplama ya da porselen, implant, ortodontik aparey benzeri güvenli rekonstrüktif çalışmaları tasarlamak için diş kliniği ile koordineli bir şekilde çalışır. Sağlığı ilgilendiren her meslek dalı yakından incelenmelidir. Diş teknisyenliği mesleği de bunlardan biridir. Bu yazıda diş teknikeri ve diş teknisyeni arasındaki farklara ve her birinin görev alanlarına, mesleki sorumluluklarına yer verdik.

Diş Teknikeri Nedir?

Diş hekimi ile beraber koordineli çalışan ve kendilerine diş hekimleri tarafından verilen ölçüler kapsamında hastaların kaybetmiş oldukları ağız ve diş fonksiyonlarının yeniden kazandırılması için çene ve yüz bölgelerine uygulanan hareketli, çene ve diş protezlerini laboratuvar ortamında yapımını gerçekleştiren veya yapılmasını sağlayan sağlık meslek mensubu olarak tanımlanabilir.

Türk Diş Hekimliği Tarihi, uzun bir zaman boyunca Türk Tıp Tarihi içinde farklı bir bölüm olarak ele alınmıştır. Fakat cerrahi bir sanat olarak kabul edilen diş hekimliğinin, 19. yüzyıl itibariyle dünyada olduğu gibi ülkemiz genelinde de gelişmeye başlamış olması bir ayrı bilim dalı olarak ele alınmaya başlanmıştır. 20. yüzyılın ilk yıllarında ülkemizde diş hekimliği, tıp hizmetlerinin diğer alanları gibi bir disiplin olarak görülmeye başlanmış ve 20. yüzyılın ortalarına doğru daha da gelişmeye başlamıştır. Buna paralel olarak çene, diş ve protezlerin laboratuvar ortamlarında gelişimi konusunda farklı bir disiplin olarak ortaya çıkmıştır.

Ülkemizde ağız diş sağlığı konularında büyük ölçülerde piyasa şartlarına bırakılmıştır. Fakat 2003 yılında yapılan sağlıkta dönüşüm programı sonrasında ağız diş sağlığı alanında büyük iyileşmeler meydana gelmiştir. Birçok üniversitede diş teknikerliği bölümleri açılmış ve kamu sektöründe istihdamlar hızla artmaya devam etmiştir. Buna ek olarak diş teknikerliği çalışma alanlarında çoğalmalar meydana gelmiş. Malzeme arzından talebine varana dek sürekli artışlar oluşmuştur. Diş hekimlerinin talepleri doğrultusunda malzemelerin yapılması bir sanatsal alanı ifade eder. Diş teknikerliğinin bilginin yanında sanatsal bir uğraş olduğunu da söyleyebiliriz.

Diş Teknikeri Ne İş Yapar?

Diş teknikerleri hem bilgi hem de sanatsal faaliyetlerin icrası konusunda mesleki bir faaliyet yürüttüklerini belirtebiliriz. Bu mesleki faaliyetin görev ve sorumluluklarını aşağıda yer alan ölçüler ışığında yerine getirmektedir. Buna göre;

  • Diş hekimi tarafından hastadan alınan ağız ölçüleri kapsamında modelleri hazırlar. Hazırlanan bu modeller kapsamında sabit ve hareketli bölümlü protezlerin şekillendirilmesini, Döküm yolu ile çoğaltmasını, bunlara cila ve estetik görünüm vererek ağızda kullanılmaya uygun hale getirilmesini sağlar ve yapar.

  • Diş hekimi tarafından yarı dişli veya tam dişsiz olması halinde aldığı ağız diş ölçülerine uygun, bölümlü ve hareketli tam protezlerin yapılmasında, mum modelaj, diş dizimi ve akrilik çalışmaların yapılmasında görev almaktadır.

  • Diş hekimi tarafından elde edilen ölçüler ışığında, splint, obturatör vs gibi apareyleri hazırlamakla sorumludur.

  • Hareketli protezlerin yapılmasını gerçekleştirir ve sağlar.

  • Diş hekimi tarafından yapılan tedavi süreçleri boyunca planlamış olduğu hareketli ortodontik apayerleri yapar.

  • Kullanımını yapmış olduğu aletlerin genel bakımını yapar.

  • Aletlerde meydana gelen basit bozulmaları onarır.

  • Kırılan veya çatlayan protezlerin onarımını sağlamak.

  • Protezlerin ağızda kullanımını kolaylaştıracak noktaya getirilmesini sağlamak.

  • Akrilik ve mum modelaj işlemler yapmak.

  • Diş çizimlerini gerçekleştirmek.

  • Döküm yöntemini kullanarak protezleri çoğaltmak.

Yukarıda yer alan görevlerle beraber çalışmış olduğu ortamın hijyenini en yüksek seviye de korumak gibi bir başka önemli görevi daha bulunmaktadır.

Diş Teknikeri Maaşları

Maaş alımları kamu ve özel sektör de iki başlık halinde değerlendirebiliriz. Özel sektörde alınabilecek en yüksek maaş 4800 TL civarındadır. Burada ana maaşın dışında performansa bağlı olarak da bir maaş artışının olabileceğini belirmemiz gerekir. Fiziki beceri ve diş hekimi tarafından oluşturulan istemler doğrultusunda ilgili dökümlerin yetiştirilmesi son derece önemlidir. Bununda bir çalışma performansını beraberinde getireceği bilinen bir gerçektir. Bu kapsamda diş teknikerlerinin yapabilecekleri işler doğrultusunda belirli bir çalışma yaş sınırının olabileceği yönündedir. Örneğin 27 yaşındaki bir diş teknikerinin bir günde çıkartabileceği dökümle 48 yaşındaki bir başka diş teknikerinin çıkartabileceği iş dökümü arasında farklılıklar olabilir.

Özel sektörde böyle iken kamu kurumlarında ise daha farklı bir performansa dayandırıldığını söyleyebiliriz. Kamu ağız diş sağlığı hastanelerinde çalışan bir diş teknikerinin alabileceği maaş, hizmet yılı, görev yapılan hastanenin bulunduğu coğrafi bölge, nöbete kalınan gün sayısıyla beraber maaş alımları değişkenlik gösterebilir. Yani 3. bölgede görev yapan 5 yıllık bir hizmet geçmişi olan, ayrıca bir ay içinde 4 defa nöbete kalınıyorsa ilgili kamu çalışanının alabileceği maaş 5200 TL seviyelerinde olacaktır. İster kamu hastanelerinde olsun ister özel ağız diş sağlığı merkezlerinde olsun bir diş teknikerinin alabileceği ortalama maaş 3300 TL civarındadır.

Diş Teknikeri Nasıl Olunur?

Diş teknikeri olabilmek için sağlık meslek lisesi veya dengi olabilecek liselerden başarılı bir şekilde mezun olmak gerekir. Lise mezuniyeti sonrasında ise üniversitelerin taban puanlarını dikkate alarak Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) tarafından her yıl yapılan Temel Yeterlilik Testi (TYT) sınavına girmeleri gerekir. Sağlık meslek liselerinden mezun olan kişiler ön lisans eğitimi için sınavsız geçiş hakkını kullanılabilir. Fakat bunun dışında TYT sınavına girerek girmeleri ve başarılı olmaları beklenir. TYT sınavında temel matematik, temel Türkçe, fizik, kimya, biyoloji, felsefe, tarih, coğrafya gibi konulardan sorular sorulmaktadır.

TYT sınavında başarılı olduktan sonra Diş Protez Teknolojisi ön lisans eğitimi tercihlerinde bulunarak kamu ve vakıf üniversitelerinde %100 ile %25 burslu eğim alabilirler. Puanlar oldukça makul olup tercih edilebilir ve eğitim alınabilecek seviyededir. Bu eğitim toplamda iki yıllık bir eğitim olduğunu ve ilk yılının ağırlıklı olarak teori sınavının olduğu ikinci yılının ise daha çok pratik çalışmalar şeklindedir. Ön lisans eğitimi sonrasında özel hastanelerde ve ar-ge laboratuvarlarında çalışılmak isteniyorsa doğrudan başvuruda bulunulabilir. Özel sektörde çalışma alanlarının oldukça fazla olduğunu belirtebiliriz. Fakat kamu hastanelerinde çalışmak isteyen kişiler ise KPSS ön lisans eğitimine girmeleri ve ilgili puan türünden iyi bir yeterlilik puanı almaları beklenir. Ön lisans eğitimi sonrasında diş teknikeri olarak mesleki yeterlilik elde edilmiş olunur.

Diş Teknikeri ve Diş Teknisyeni Aynı Şey mi?

Diş teknikeri ve teknisyeni tamamen birbirinden ayrıdır. Teknisyen olmak için meslek lisesi mezunu olmanız yeterlidir. Diş teknikeri olmanız için üniversitede önlisans eğitimini almanız ve mezun olmanız gerekmektedir. Bu anlamda diş teknikeri ve diş teknisyeninin aldığı eğitimlere bağlı olarak birbirinden farklı görevleri olduğunu söylemek mümkün. Öyleyse diş teknisyeni için yeterliliklere değinerek bu konuyu netleştirelim.

Diş Teknisyeni Nedir?

Diş teknisyeni, lisanslı bir diş hekimi talimatı doğrultusunda diş ölçüsünü ve diğer bilgileri aldıktan sonra protez imal etmek için sanatsal aynı zamanda bilimsel yeteneğinin kullanan kişi olarak tanımlanır. Diş teknisyenleri endüstrinin sağlamış olduğu malzemeleri kullanarak, hasar veya eksik görmüş diş ve diş etlerini yenileyip hastaların doğal görüşlerini koruyarak ya da eski haline getirerek hastaların yaşam kalitesini yükseltir. Diş teknisyeni köprü kurom, tam protez, bölümlü protez, kaplama ya da porselen, implant, ortodontik aparey benzeri güvenli rekonstrüktif çalışmaları tasarlamak için diş kliniği ile koordineli bir şekilde çalışır. İlgili restorasyonların toplam maliyet, harcanacak zaman, kullanılacak malzeme ve yapılacak çalışma sebebiyle büyük ölçüde farklılık gösterebilir. Örneğin yapılacak bir kaplama diş başına 300- 15000 TL arasında değişmektedir. Takma dişler için sadece bir ilk aşama satın alma fiyatı bulunur ve gerçekleştirilecek her düzenleme faturaya doğrudan yansımaktadır.

Diş teknisyenleri birçok farklı malzeme ile çalışır. Bu malzemeler, zirkonyum, porselen, vinil, titanyum, akrilik ve bazı metal alaşımları protez yapımında en çok kullanılan malzemeler arasında yer alır. Diş etine benzer görünümünü veren kısım ağırlıklı olarak akrilik malzemesinden yapılmaktadır. Akriliğin dayanıklı olabilmesi için metal görünümlü bir kafes tarzı maddelerden faydalanılır. Dişin kron olan kısmı diğer bir ifadeyle dişin mine dediğimiz kısmı ise ağırlıklı olarak porselen ya da zirkonyum maddesinden yapımı gerçekleştirilir. Diş teknisyeni, el becerisi kapsamında akrilik ve diş minesi bölgesini tam bir ustalıkla tasarımını gerçekleştirir ve diş hekiminin hasta ağzından almış olduğu ölçüler ışığında tam uyumlu denilebilecek noktaya kadar getirir. Bu çalışmalar sırasında kullanımı olan yöntem ve teknikler ile kendi profesyonel çalışmasını yansıtarak en iyi tasarımlar sunar ve hasta memnuniyetini olabilecek en iyi noktada tutmaya çalışır.

Diş Teknisyeni Ne İş Yapar?

Diş sağlığı teknisyeninin genel görev ve sorumlulukları aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür.

  • Klinik ortamındaki düzenin devam etmesi ağız ve diş sağlığı teknisyenlerinin en baştaki görevleri arasında yer alır. Bu kapsamda ağız ve diş sağlığı teknisyenlerinin birer gün ara ile sterilizasyon ve klinik arasında yer değiştirebilirler.

  • Genel anestezinin yapılabilmesi için malzeme hazırlığının yapılmasını, temin ve kontrolünü gerçekleştirirler

  • Diş hekimlerine gerek duyulan dolgu malzeme ve ekipmanın elde edilmesinin sağlanması

  • Diş hekimlerine veya üniversite hastanesinde görev alıyorsa öğretim üyeleri için ilgili ünitelerin hazırlanması

  • Randevu bulunan ve gelen hastaların geldiğini diş hekimleri bildirilerek dosyasının görevli hekime sunulması

  • Görev yapmış olduğu klinik ortamının temizliğinin sağlanması

  • Cihazların ve ünitelerin arıza durumlarının tespitinin yapılması ve tamirinin denetlemesi

  • Arıza durumuna düşmüş olan cihazların arıza formunun doldurulması ve görevli olan üst çalışanlara bildirilmesi görevleri arasında yer alır.

  • Görev yapmış olduğu klinik departmanında yer alan cihazların kullanım talimatnamesini okuyarak kullanması, talimatlar dışında kullanılmasının engellenmesi

  • Klinik ortamında kullanılan aletlerin sterilizasyonunun yapılması her ay içerisinde bu malzemelerinin sayımının yapılması

  • Radyoloji cihazı yalnız ağız ve diş sağlığı teknisyenleri tarafından kullanılabilir. Bu doğrultuda fotoğraf ve radyoloji çekimlerini yapmak

  • Stajer olarak gelen öğrencilerin cihaz ve ekipmanların yanlış kullanımının olmaması adına gerekli her türlü önlemi ve denetimi alır. Yanlış bir kullanımın olması halinde ise görevli stajdan sorumlu diş hekimine bildirir.

  • Görev yapmış olduğu klinikten atılan veya depoya gönderilen malzemelerin denetlenmesi, atılacak veya depoya gönderilecek şişe malzeme kutusu vs gibi kullanılmayan ya da bozuk olan malzemeleri uygun ambalajı yapıldıktan sonra bunların listelerinin yapılması, listenin son kısmına atılma/gönderilme nedeninin açık bir şekilde yazılması görevi bulunmaktadır. Bu görevler çalışılan ağız ve diş sağlığı hastanelerinin büyüklüğüne göre değişiklik göstermektedir.

Diş Teknisyeni Maaşları

Diş teknisyenlerinin maaşlarını iki farklı başlık altında değerlendirebiliriz. Bunlar biri kamu diğeri ise özel diş sağlığı hastaneleridir. Kamu hastanelerinde maaşlar meslekte geçirilmiş yıla göre değişmektedir. Yani kamu ait ağız diş sağlığı hastanesinde yeni işe başlayan bir diş teknisyeni maaşı 2021 yılı için 4500-4800 TL arasında değişmektedir. Hastanenin bulunduğu coğrafi konum, nöbete kalınması ve evli olmasına ya da mesleki tecrübe yılına göre maaş alımları 5200 TL seviyelerine kadar çıkmaktadır. Örneğin ayda 4 defa nöbete kalan, 5 yıllık bir hizmet geçmişi, 4. bölgede hizmet veren bir teknisyenin alabileceği maaş 5000 TL civarındadır. Burada nöbete kalınması, mesleki tecrübe yılı ve hastanenin bulunduğu coğrafi bölge maaş alımında en değişken olan etmenleridir. Benzer tecrübe yılına sahip olan bir teknisyenin özel sektörde alabileceği maaş ortalama 4500TL seviyelerindedir. Sonuç olarak kamu hastaneleri özel hastanelerden daha fazla maaş ödemektedir.

Tablo 1 : 2021 yılı için diş teknisyenlerinin alabildikleri maaşlar

DeneyimMaaşlar
Yeni başlayanlar4600-4800 TL
5 yıllık deneyim4650-4850 TL
10 yıllık deneyim4700-4900 TL
15 yıllık deneyim4900-5100 TL

Diş Teknisyeni Nasıl Olunur?

Diş teknisyeni olabilmek için sağlık meslek lisesinin diş protez teknisyeni bölümünü bitirmek yeterlidir. Burada teknisyen ve tekniker ifadelerine olabildiğince birbirinden ayrıldığını belirtebiliriz. Teknisyenlik mesleği için meslek lisesi mezunu olmak yeterli iken tekniker olabilmek için üniversitelerin ön lisans eğitimine girmek gerekiyor. Diş teknisyeni olabilmek için herhangi bir ön lisans eğitimi almaya gerek yoktur. Sağlık meslek liselerinin ilgili bölümlerini tamamlamanın yeterli olabileceğini belirtebiliriz. Bunun için orta eğim ( 6. 7. ve 8. sınıfları) hayatı boyunca iyi bir ortalamaya sahip olmak gerekir.

Ortaöğretim sonrasında ise Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan Liselere Geçiş Sınavı (LGS) iyi bir puan alarak sağlık meslek lisesi tercihlerinde bulunulabilir. Eğitim tercihinin sağlık meslek lisesi şeklinde yapılmasıyla beraber başarılı bir lise eğitimi sonrasında diş teknisyenliği mesleği elde edilmiş olunur. Burada dikkat edilmesi gereken husus ise eğer kamu çalışanı olarak çalışılmak isteniyorsa KPSS/lise-önlisans sınavına girmek gerekiyor. Burada belki sınava iyi bir hazırlık yapabilmek için özel derslere gerek duyulabilir.

Diş Teknisyeni nedir Diş Teknisyeni ne iş yapar Diş Teknisyeni maaşları Diş Teknisyeni nasıl olunur Diş Teknikeri nedir Diş Teknikeri ne iş yapar Diş Teknikeri nasıl olunur Diş Teknikeri maaşları diş teknikeri ve teknisyeni arasındaki fark nedir? diş teknikeri ve teknisyeni aynı şey mi
Nevzat Yüksel
Nevzat Yüksel
Blog Yazarı

Sağlık Yönetimi bölümünde öğretim görevlisi. Sağlık hukuku, Türk sağlık sistemi ve sağlık kuruluşlarında teknoloji yönetimi alanında dersler vermektedir. Birçok uluslararası dergi, kitap ve bildirilerde yazı ve bölümleri vardır.

Benzer Yazılar
Doğru ve faydalı bilgiler sağlama konusunda kararlı olan uzman ekibimizle blogumuzu her zaman yeni makaleler ve videolarla güncelliyoruz. Güvenilir tavsiyeler ve bilgilendirici içerikler arıyorsanız, blog sayfamıza mutlaka göz atın.