Close
Mobil Menu Bars

Biyografi Nasıl Yazılır?

10 Mart 2020, 3435 defa okundu.
Biyografi Nasıl Yazılır?
biyografi, yaşam öyküsü, insan, nasıl yazılır, otobiyografi

Bir biyografi kaleme alınırken unutulmaması gereken husus, doğru ve objektif bilgi verilmesidir. Çünkü unutulmamalıdır ki gerekli kurallara riayet edilmezse, önüne geçilemez problemlerle karşılaşabiliriz. Bunların yaşanmaması için biyografinin ne olduğu, özelliklerini ve nasıl yazılması gerektiğini en iyi şekilde kavramalıyız.

Biyografi Nedir?

Biyografi kelimesi Yunanca kökenli olup insanların yaşamını ele alan yaşam öyküleri manasına gelmektedir. Daha açık ifade etmek gerekirse, bir insanın yaşamındaki olayların belli bir sıraya göre anlatılmasıdır. Sanattan bilime edebiyattan siyasete kadar önemli alanlarda ün yapmış, okuyucuların ilgisini çekecek kişilerin hayatlarının objektif bir biçimde anlatıldığı edebi türe biyografi denmektedir. Bireyin kendi hayatını kaleme aldığı ve anlattığı yazılara ise otobiyografi denmektedir.

biyografi, yaşam öyküsü, insan, nasıl yazılır, otobiyografi

Biyografi; eğitim, iş hayatı, doğum ya da ölüm gibi temel bilgilerden fazlasını içerir. Kişinin bu temel bilgiler yanında edindiği deneyimleri de konu alır. Özgeçmişin aksine biyografi, öznenin yaşam öyküsünü gözler önüne samimiyetle serer. Bunu da kişinin tecrübelerini daha detaylı ele alarak yapar. Biyografide bahsi geçen kişinin hayatının çeşitli yönlerini vurgular ve bu kişinin önemli bir analizini içerebilir.

Biyografiler, gerçek bir kişiden bahsederken kurgusal bilgiler içermez. Ancak kurgu bir kişinin hayatını anlatmak için de kullanılabilir. Filmlerden edebiyata kadar pek çok alanda önemli isimlerin biyografik eserlerine yer verildiğini görebiliriz.

Biyografinin Özellikleri Nelerdir?

Biyografi yazılırken dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Bu noktalar biyografinin özelliklerini meydana getirir.

biyografi, yaşam öyküsü, insan, nasıl yazılır, otobiyografi

  • Biyografide anlatılan kişiyi objektif bir biçimde ele alarak tanıtmak gerekir.
  • Biyografi yazılırken açık, sade ve anlaşılır bir dil kullanılmalıdır.
  • Biyografiyi yazacak olan kişi, eserini kaleme almadan önce birey hakkında detaylı bir araştırma yapmalıdır. Belgeler toplamalı ve elde ettiği verileri olduğu şekilde yansıtmalıdır. Yazar, sergileyici bir yaklaşımla kişinin yaşamını biçimlendirmiş olayları birbirine bağlantılı bir şekilde verir.
  • Biyografilerde sıradan insanlar yerine daha çok okuyucuların ilgisini çekecek ve okunacak kişilerin hayatı kaleme alınır.
  • Biyografi yazarken dikkat edilmesi gereken önemli nokta, yaşam öyküsü tarihsel bir sıra ile yazılmalıdır.
  • Öyküleyici anlatımdan faydalanılır. Ünlü bir kişinin hayatı roman tarzında anlatılırsa buna biyografik roman denir. Bu türe verilebilecek en iyi örneklerin arasında  Oğuz Atay’ın “Bir Bilim Adamının Romanı” adlı eseri yer almaktadır.
  • Divan edebiyatında biyografinin karşılığı olarak “tezkire” gösterilebilir.
  • Biyografiler, kişilerin yaşadığı dönem hakkında detaylı bilgiler verir. Bu açıdan da bakıldığı zaman bu türün, edebiyat ve kültür alanında büyük önem taşıdığını görürüz. Bir kişi hakkında yazılmış birden fazla biyografi de olabilir.

Dünya edebiyatına baktığımızda Plutarkhos, biyografi türünün öncüsü olarak kabul edilir. Avrupa’da biyografi türünde önemli gelişmeler 16. yüzyıldan sonra gerçekleşmiştir. 20. yüzyılda ise artık objektif bir bakış açısıyla kaleme alınmaya gayret edilmiştir.

biyografi, yaşam öyküsü, insan, nasıl yazılır, otobiyografi

Türk edebiyatına baktığımızda ise biyografi türünde verilen ilk eserler tezkirelerden oluşur. Şairlerin hayatlarının anlatıldığı tezkirelerin ilk örneğini 15. yüzyılda “Mecâlisü'n-Nefâis” adlı eseriyle Ali Şir Nevai vermiştir. Bunun dışında yazılmış bazı önemli biyografi eserleri ise şu şekilde sıralanabilir:

  • Namık Kemal Hayatı ve Eserleri - Mehmet Kaplan
  • Tevfik Fikret - Kenan Akyüz
  • Mehmet Akif - Süleyman Nazif
  • Atatürk - Yakup Kadri Karaosmanoğlu
  • 1950 Sonrasında Hikayecilerimiz - Rıfat İlgaz

Biyografi Neden Önemlidir?

biyografi, yaşam öyküsü, insan, nasıl yazılır, otobiyografi

Biyografi yazmanın önemi büyüktür. Burada amaç, bir kişinin yaşamı hakkında hem akıcı hem de bilgilendirici şekilde bilgi sunmaktır. Biyografinin sonunda, okuyucular konuyu iyi bir biçimde anlamış ve bahsi geçen kişiyi tanımış olmalılardır. Öte yandan ilham veren yaşam öyküleri okuyucuları motive etme konusunda faydalı olabilir.

Biyografiler geçmişten günümüze ışık tuttuğu için de önemli yere sahiptir. Büyük şairlerin, usta isimlerin, atalarımızın geçmişini dönem koşullarını göz önünde bulundurarak öğrenme şansına sahip oluruz. Böylece geçmişten aldığımız ya da alacağımız dersler bugünlerimize ışık tutar.

Biyografi Nasıl Yazılır?

Yazma amacınızı ve kitlenizi belirleyin

Biyografiyi yazmaya başlamadan önce hedef kitle önemini bilmeniz ve belirlemeniz gerekir. Kişisel bir web sayfası için yazacağınız biyografi, bir iş başvurusu için yazdığınız biyografiden çok farklı olabilir. Nereye ya da kim için yazdığınızı net bir biçimde belirleyin.

Bir biyografi yazmak, birisinin hayatının hikayesini okuyucularla paylaştığınız eğlenceli bir anlatım olabilir. Yazdığınız biyografinin ne için yazıldığını belirlemeniz gerekir. Biyografinin konusunu da belirledikten sonra araştırma yapın. Böylece bahsedeceğiniz kişi hakkında mümkün olduğunca çok şey öğrenin. Ardından, biyografinin yazımına başlayın ve en iyi biçime gelene kadar revize edin.

İzin isteyin

Biyografisini yazacağınız kişiden izin isteyin. İzinlerini almak biyografiyi yazmayı çok daha kolay kılacak ve hayatları hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlayacaktır.

Birincil kaynakları tarayın

biyografi, yaşam öyküsü, insan, nasıl yazılır, otobiyografi

Birincil kaynaklar arasında kişi hakkında kitaplar, mektuplar, resimler, gazeteler gibi pek çok kaynak sayılabilir. Biyografisini kaleme aldığınız kişi hakkında bolca araştırma yapın ve okuyun.

Öte yandan kişinin yakınlarından da detaylı bilgi almanız mümkün olabilir. Özellikle doğduğu yeri ve tarihi, aile içi ilişkileri, iletişim becerileri gibi daha spesifik bilgiler toplayabilirsiniz. Çocukluk döneminin ardından kişinin sonradan kuracağı yeni ailesi hakkında yazılacak ise de, biyografi sahibinin izni doğrultusunda dedikodu veya söylentilere yer vermeyecek şekilde kaleme alınmalıdır.

Kronolojik bir yapıya gidin

Kişinin doğumundan ölümüne veya daha sonraki yaşamlarına kadar kronolojik olarak bir çerçeve çizin. Biyografiyi şekillendirmek için kaleme aldığınız kişinin zaman çizelgesini göz önünde bulundurun. Doğumundan başlayıp çocukluğunu ele alın. Ardından gençliğine ve yetişkinliğine doğru devam edin. Kişi hala yaşıyorsa, daha sonraki yaşamı hakkında bilgi verin. Artık hayatta değillerse ölümleri hakkında bilgi sunun.

Eserlerini önemseyin

Biyografisini kaleme aldığınız kişinin yaşadığı sürede kaleme aldığı eserler biyografinin ana konusu olacağından dolayı, bu kısma özellikle önem vermelisiniz. Yalın ve anlaşılır bir şekilde yazılmalıdır. Detaylara yer vermekten kaçınmayın. Eserlerin oluş sırası hazırlanırken kariyer merdivenlerini nasıl tırmandığı ve bu yolda kendisine neler kattığına, neler götürdüğüne yer verilirken abartıdan uzak ve kişisel yorum katılmadan sade bir dille yazılmalıdır.

Önemli olayları atlamayın

Kişinin yaşamındaki evlilik, önemli olaylar, doğum ya da ölüm gibi konuları atlamayın. Özellikle ilkleri de önemlidir. İlk başarıları, ilk sosyal sorumluluk gibi kısımlara da yazınızda yer verin. Kişinin hayatındaki önemli anları öne çıkarın. Böylece okuyucular, neyin önemli olduğunu ve etkilerini daha iyi anlar.

Kaynakları belirtin

Biyografi yazarken kullandığınız tüm kaynakları belirtin. Çoğu biyografi kitap, makale, dergi, röportaj gibi kaynaklardan gelen bilgileri içerebilir. Doğrudan alıntı yaptığınız, yorumladığınız kaynakları belirttiğinizden emin olun. Metin içi alıntılar, dipnotlar veya son notlar kullanabilirsiniz.

Biyografi nedir?

Biyografi, Yunanca kökenli olup insanların yaşamını ele alan yaşam öyküleri manasına gelmektedir. Daha açık ifade etmek gerekirse, bir insanın yaşamındaki olayların belli bir sıraya göre anlatılmasıdır. Divan edebiyatında biyografinin karşılığı olarak “tezkire” gösterilebilir.

Biyografinin özellikleri neler?

Biyografide anlatılan kişiyi objektif bir biçimde ele alarak tanıtmak gerekir. Açık, sade ve anlaşılır bir dil kullanılmalıdır. Biyografiyi yazacak olan kişi, eserini kaleme almadan önce birey hakkında detaylı bir araştırma yapmalıdır.

Biyografi nasıl yazılır?

Biyografiyi yazmaya başlamadan önce hedef kitlenizi belirlemeniz gerekir. Biyografisini yazacağınız kişiden izin isteyin. Kişinin doğumundan ölümüne veya daha sonraki yaşamlarına kadar kronolojik olarak bir çerçeve çizin.

Bu yazıyı beğendiysen
şimdi paylaş!
Blogger
Özgeçmiş

İstanbul İşletme Enstitüsünde içerik editörü olarak görev almaktadır. Kişisel gelişimle ilgili blog içerikleri ve tanıtım yazıları yazıyor.

Devamı
Yorumlar(0)
Ortalama Değerlendirme 5

Yorum yapabilmek için Oturum Aç'manız gerekmektedir.

Yorum yapılmamış, yapan ilk sen ol!